Umrede Sağlık: Sıcak, Yorgunluk, Kronik Hastalıklar ve İlaç Götürme Kuralları

Umrede sağlık, yolculuğun ibadet kadar planlanması gereken parçasıdır; çünkü umre birkaç günü art arda uzun yürüyüş, kalabalık, sıcak ve değişen uyku düzeniyle geçirmek demektir. Evde dengede olan bir tansiyon, şeker ya da kalp hastalığı bu yükün altında farklı davranabilir. Bu yüzden hazırlık valizden değil, hekim randevusundan başlar.

Yükü oluşturan başlıca etkenler şunlardır:

• Yürüme mesafesi: Otelden Harem'e gidiş geliş, tavaf ve sa'y, gün içinde toplamda birkaç kilometre yürümek anlamına gelebilir.
• Kalabalık: Tavaf alanı ve sa'y bölümü günün belirli saatlerinde çok yoğundur; bu hem yorgunluğu hem solunum yolu enfeksiyonu riskini artırır.
• Sıcak: Mekke ve Medine yılın büyük bölümünde Türkiye'den sıcaktır; yaz aylarında gün ortası güneşi ciddi bir sağlık riskidir.
• Düzen değişikliği: Namaz vakitlerine göre kurulan gün, gece ibadeti ve kayan yemek saatleri ilaç saatlerini etkileyebilir.
• Yolculuk: Uçuş, aktarma ve otobüs transferleri uzun süre hareketsiz oturmak demektir.

Buradaki öneriler T.C. Sağlık Bakanlığı, Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığı, Suudi Gıda ve İlaç Kurumu (SFDA) ve Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) yayımladığı resmî metinlere dayanır. Bu yazı tıbbi tavsiye değildir. Kendi durumunuza uygun kararı sizi tanıyan hekiminiz verir; ilaç dozu, ilaç değişikliği ya da yolculuğa uygunluk konusunda mutlaka hekiminize danışın.

Kalkıştan önce hekim kontrolünde üç soru konuşulmalıdır: sağlık durumunuz bu yolculuğa uygun mu, ilaçlarınız yolculuk boyunca nasıl kullanılacak ve size hangi belgeler verilecek. Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığının Türkçe hac sağlık rehberi, kronik hastalığı olanların sağlık durumlarının dengede olduğundan ve ibadeti yerine getirebilecek durumda olduklarından emin olmak için hekimlerine danışmasını önerir. T.C. Sağlık Bakanlığının seyahat sağlığı sayfası da mevcut sağlık durumuna göre gerekli kontrollerin yolculuktan önce yaptırılmasını ister.

Randevu zamanı. Randevuyu kayıt yaptırdığınız günlerde, kalkıştan birkaç hafta önce almanız işinizi kolaylaştırır. Rapor yazımı, ilaç temini ve gerekiyorsa Suudi tarafından alınacak ilaç izni zaman ister. Son günlere sıkışan bir randevu, eksik bir belgeyi tamamlamaya yer bırakmaz.

Menenjit aşısı ve risk gruplarından istenen diğer aşı belgeleri ayrı bir konudur; ayrıntısını umre aşısı rehberimizde bulabilirsiniz. Aşı ile hekim kontrolünü aynı haftaya planlamak iki işi tek seferde çözer.

Hekiminize sorabileceğiniz sorular

• Sağlık durumum günde birkaç kilometre yürümeye ve sıcağa uygun mu?
• İlaçlarımın saatleri namaz vakitlerine ve yemek düzenine göre nasıl ayarlanmalı?
• Sıcakta etkisi değişebilecek ya da sıvı kaybını artırabilecek bir ilaç kullanıyor muyum?
• Tavaf ve sa'yi yürüyerek mi yapmalıyım, tekerlekli sandalye daha mı uygun olur?
• Hangi belirtide ibadete ara verip sağlık kuruluşuna başvurmalıyım?
• Uçak yolculuğu için ek bir önlem ya da belge gerekiyor mu?

Suudi Sağlık Bakanlığının 1447 (2026) umre sağlık şartları belgesi, idrar söktürücüler (diüretikler) gibi sıvı kaybını artırabilen ya da vücudun ısı dengesini etkileyebilen ilaçların tedavi eden hekim tarafından düzenlenmesi gerekebileceğini özellikle belirtir. Bu cümle, randevuda ilaç listenizin tamamını göstermeniz için yeterli bir gerekçedir.

Hekimden istenecek belgeler

SFDA'nın düzenlemesi, raporun ya da reçetenin altı aydan eski olmamasını şart koşar. Eski bir raporu yenilemek bu yüzden randevunun en önemli işlerinden biridir. Raporun İngilizce bir nüshasını da istemek, Suudi Arabistan'daki sağlık personeliyle iletişimi kolaylaştırır.

Evet; Suudi Gıda ve İlaç Kurumu, hacıların ve umrecilerin kişisel kullanım için getirdiği reçeteli ilaçlarda tanıyı, ilacı, tedavi süresini ve dozu gösteren, altı aydan eski olmayan bir rapor ya da reçete ister. SFDA, Suudi Arabistan'da ilaç, gıda ve tıbbi cihazların denetiminden sorumlu resmî kurumdur. Kurumun hacılar için yayımladığı ilaç gümrükleme düzenlemesi, beraberde getirilen ilaçları üç gruba ayırır ve her birine ayrı kural koyar.

Aynı düzenleme, kişisel kullanım için getirilen ürünlerde şu yasakları da sayar:

• Orijinal ambalajında olmayan ilaçlar Krallığa sokulamaz.
• Son kullanma tarihi geçmiş ilaç ve tıbbi malzemelerin girişi yasaktır.
• Uluslararası ya da yerel listelerde yasaklı madde içeren ürünler kabul edilmez.
• İçeriği belirsiz preparatlar ile zayıflama, kilo alma, beyazlatma ya da cinsel güç iddiası taşıyan ürünlere izin verilmez.
• Hastanın ihtiyacından fazla getirilen miktarın fazlası imha edilir.

Son madde bitkisel karışımlar ve "takviye" adıyla satılan ürünler için de önemlidir. Kutusunda tedavi iddiası yazan, içeriği net olmayan bir ürünü yanınıza almamanız en sorunsuz yoldur.

Bu kurallar SFDA'nın hac mevsimi için hazırladığı belgenin kişisel kullanım bölümünde yer alır. Umre yolcusu için de elde bulunan en somut resmî ölçü budur; ancak uygulama yıldan yıla güncellenebilir. Yola çıkmadan önce SFDA'nın sitesinden güncel durumu kontrol edin.

Son kontrol: 09.11.2026

Uyuşturucu ya da psikotrop madde içeren bir ilacı Suudi Arabistan'a götürecekseniz, yola çıkmadan önce SFDA'nın Elektronik Kontrollü İlaçlar Sistemi (CDS) üzerinden izin almanız gerekir. Psikotrop ilaç, beyin işlevlerini etkileyen ve bağımlılık riski nedeniyle özel denetime tabi tutulan ilaçtır. SFDA yolcu izni hizmetini Şubat 2025'te Krallığa giriş ve çıkış yapan yolcular için başlattı; Mayıs 2026'da hacılar için başvuru şartlarını ayrıca duyurdu.

Hangi ilaçlar kontrole tabi olabilir?

Türkiye'de kırmızı ya da yeşil reçeteyle yazılan ilaçlar, uyuşturucu ya da psikotrop madde içerdikleri için özel denetime tabidir. Bazı güçlü ağrı kesiciler, uyku ve kaygı ilaçları, bazı epilepsi ve dikkat eksikliği ilaçları bu gruba girebilir. Ancak listeler ülkeden ülkeye farklıdır: Türkiye'de normal reçeteyle verilen bir ilaç Suudi listesinde kontrollü sayılabilir. Kesin cevap etken maddeye bakılarak verilir; bunu hekiminize ya da eczacınıza sorun.

Başvuru adımları

1. SFDA Kontrollü İlaçlar Sistemi adresinde kişisel yolcu hesabı (Personal Traveler Account) oluşturun.
2. Seyahat bilgilerinizi ve Krallıkta kalış sürenizi girin.
3. Her ilaç için ticari adı, etken maddeyi, dozu (yoğunluğu) ve miktarı ya da kutu sayısını yazın.
4. Pasaport kopyanızı, son altı ay içinde düzenlenmiş reçete ya da raporu ve ilacın dış ambalajıyla birlikte fotoğrafını yükleyin.
5. Başvurudaki elektronik beyanı onaylayıp gönderin.
6. Başvurunun durumunu hesabınızdan izleyin; onaylanan izni indirip yazdırın ve ilaçlarınızla birlikte taşıyın.

SFDA, başvurunun durumunu "gönderildi", "tamamlandı", "reddedildi" ya da "eksik" olarak gösterir. Onaylanan izin, giriş noktalarında ve kalış süresince yetkililere gösterilir. Resmî duyurularda bir işlem süresi belirtilmediği için başvuruyu son haftaya bırakmayın. Sistemin Arapça ve İngilizce kullanım kılavuzu SFDA'nın sitesinde yer alır.

Başkası adına ilaç taşıyorsanız. Yaşlı anne ya da babanızın, eşinizin veya çocuğunuzun kontrollü ilacını siz taşıyacaksanız izin yine gereklidir. SFDA'nın yolcu izni, kontrollü ilaçların yalnızca yetkili kişiler ya da onların belirlediği temsilciler tarafından taşınmasını öngörür. Başvuruda ilacın kime ait olduğu ve tıbbi gerekçesi belgelenir.

Girişte denetim. SFDA, 2026 hac mevsiminde giriş noktalarında RASID adlı yapay zekâ destekli bir sistem kullandığını duyurdu. Sistem, yolcunun yanındaki ilaçların uyuşturucu ya da psikotrop madde içerip içermediğini ambalajdan ve etken maddeden hızla tespit eder. İzinsiz taşınan kontrollü bir ilacın girişte fark edilmesi bu yüzden kuvvetle muhtemeldir.

Son kontrol: 09.11.2026

Götürebileceğiniz ilaç miktarı, SFDA kuralına göre en fazla bir aylık kullanım ya da Krallıkta kalacağınız süre kadardır; ikisinden hangisi kısaysa o geçerlidir. Bu kural kısa programlarda kalış süresini, uzun programlarda ise 30 günü sınır yapar. Umre programlarımızın süresi 7 günden 38 güne kadar uzandığı için hesap her program için farklı çıkar.

T.C. Sağlık Bakanlığının seyahat sağlığı sayfası, kayıp ve çalınmaya karşı ilaçların el çantasında ve ihtiyaçtan fazla miktarda taşınmasını önerir. SFDA ise hastanın ihtiyacından fazla getirilen miktarın imha edileceğini yazar. İki öneriyi birlikte düşünmek gerekir: yedek payını hekiminizle konuşun ve taşıdığınız miktarın raporda yazan doz ve tedavi süresiyle açıklanabilir olmasına dikkat edin.

38 günlük tam Ramazan umresi gibi bir programa katılacaksanız, 30 günü aşan dönemin nasıl karşılanacağını kalkıştan önce hekiminizle konuşun ve durumu kayıt sırasında danışmanımıza da bildirin. SFDA'nın güncel uygulamasını kurumun resmî sitesinden ve belgede verdiği 19999 numaralı iletişim hattından teyit edebilirsiniz.

Raporda tedavi süresi. SFDA'nın kontrole tabi olmayan ilaçlar için istediği belge, tanıyı ve ilacı göstermenin yanında tedavi süresini ve önerilen dozu da içermelidir. Görevli, yanınızdaki miktarı bu iki bilgiyle karşılaştırır. Süresiz yazılmış ya da yalnızca ilaç adını sayan bir reçete, miktarı açıklamakta yetersiz kalabilir.

İlaçlar yolculuk boyunca el bagajında, orijinal kutularında ve reçete ya da raporuyla birlikte taşınır; bagaja verilen ilaç kaybolabilir, gecikebilir ya da sıcakta ve soğukta bozulabilir. T.C. Sağlık Bakanlığının hava yolculuğu önerileri, seyahat sırasında ve gidilecek yerde kullanılacak tüm ilaçların el çantasında ve kolay ulaşılabilir bir yerde bulundurulmasını ister.

Uçakta:

• İlaçları ve raporu el bagajında ayrı, şeffaf bir poşette tutun.
• İnsülini, iğneleri ve kalemleri donma ve ezilme riskine karşı bagaja vermeyin.
• Uçuş sırasında reçetenizin istenebileceğini unutmayın; bir kopyası üzerinizde dursun.
• Sıvı ilaç ve şurupların güvenlik kontrolünde nasıl taşınacağını havayolunuza sorun.

Otelde. Suudi Sağlık Bakanlığının Türkçe rehberi, insülinin taşınırken ve saklanırken soğuk tutulmasını, uygun bir termos ya da kalınan yerdeki buzdolabında saklanmasını önerir. Diğer ilaçlar için kutunun üzerindeki saklama koşuluna bakın; güneş alan bir pencere kenarı ya da sıcak bir otobüs koltuğu ilaç için uygun değildir. Odanızda buzdolabı olup olmadığını yerleşirken öğrenin.

Gün içinde Harem'de. Harem'e giderken o güne yetecek ilacı yanınıza alın; program sayfalarımızda fiyata dahil olarak yazan tavaf çantası bu iş için kullanışlıdır. Haftalık ilaç düzenleyicisi (günlere bölmeli kutu) kullanıyorsanız onu Suudi Arabistan'a vardıktan sonra otelde doldurun. Girişte ilaçlarınız orijinal kutusunda olmalıdır.

İhramlıyken krem, merhem ve sargı

İhramlıyken kullanılacak kokulu krem, merhem, yara bandı ya da sargının dinî hükmünü kendiniz tahmin etmeyin. Bu konular gidişten önceki umre seminerinde anlatılır; tereddüt ettiğiniz durumda kafile hocanıza ya da müftülüğe danışın. İhram yasaklarının genel çerçevesini umre nedir rehberimizde, ihramın giyilişini ihram rehberimizde bulabilirsiniz.

Kronik hastalığı olanlar, sağlık durumları dengede olduğu ve hekimleri yolculuğa uygun bulduğu sürece umreye gidebilir; karar her kişi için ayrı verilir. Kronik hastalık, uzun süre devam eden ve düzenli takip ya da ilaç gerektiren hastalıktır; tansiyon, şeker, kalp, astım ve böbrek hastalıkları bunların başında gelir. Suudi Sağlık Bakanlığının Türkçe rehberi kalp ve şeker hastaları için bu çerçeveyi açıkça kurar: hasta, tıbbi muayeneden geçip uygun bulunduktan sonra ibadetini yapabilir.

Suudi Sağlık Bakanlığının 1447 (2026) umre belgesi, kronik hastalığı olan yolculara iki şey önerir: hastalıklarını gösteren bir belge taşımak ve ilaçlarını orijinal ambalajında, yeterli miktarda yanlarında bulundurmak. Aynı belge 65 yaş üstü yolcular ile kronik kalp, solunum yolu ve böbrek hastalığı gibi risk gruplarından COVID-19 aşısı ya da bağışıklığına dair bir belge ister.

Bu tablo genel bir çerçevedir; ilaç değişikliği ya da doz ayarı içermez. Kendi planınızı hekiminizle yapın ve kronik hastalığınızı kayıt sırasında danışmanımıza da bildirin. Kafile rehberinin durumu bilmesi, bir sorun çıktığında zaman kazandırır.

Astım ve kronik akciğer hastalıkları

Suudi rehberi astım hastalarına yolculuktan önce hekimlerini görmelerini, ibadet sırasında kurtarıcı inhalerlerini her zaman yanlarında taşımalarını ve ataklardan korunmak için ibadetleri daha az kalabalık saatlerde yapmalarını önerir. Öksürük, hırıltı, nefes darlığı ya da göğüste sıkışma gibi atak belirtilerinde vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna gidilmelidir. T.C. Sağlık Bakanlığı da dinlenirken bile nefes darlığı olanların uçmadan önce özel bir değerlendirmeden geçmesi gerekebileceğini belirtir.

Böbrek hastalığı ve diyaliz

Suudi rehberine göre böbrek yetmezliği olan hasta, kaldığı süre boyunca diyalizini düzenli sürdürmeye özen göstermeli, reçeteli ilaçlarını kolay ulaşılır bir yerde taşımalı ve uzun süre yoğun güneşe maruz kalmaktan kaçınmalıdır. Diyalize giriyorsanız Suudi Arabistan'daki seansların nasıl planlanacağı, kayıttan önce hekiminizle ve diyaliz merkezinizle netleşmesi gereken bir konudur.

Alerji. Aynı rehber, kalabalık, toz, sıcak ve araç egzozu nedeniyle alerjik şikâyetlerin umrede artabileceğini yazar. Alerjisi olanlar, hekimlerinin önerdiği alerji ilaçlarını yanlarında getirebilir ve tetikleyici ortamlardan, örneğin doğrudan güneşten ve yoğun kalabalıktan uzak durmaya çalışabilir.

Kalp ve tansiyon hastaları umrede en çok aşırı efordan, gün ortası sıcağından ve ilaç aksatmaktan korunmalıdır. Suudi Sağlık Bakanlığının rehberine göre kalp hastası, sağlık durumu dengede olduğu sürece ibadetini yerine getirebilir; ancak yola çıkmadan önce hekimine görünmesi, yeterli ilacı yanına alıp güvenli biçimde saklaması ve hastalığını ve ilaçlarını gösteren bir rapor ya da tıbbi kart taşıması önerilir.

Fazilet Turizm'in umre nedir rehberinde de yazdığı gibi, tansiyon ve kalp rahatsızlığı olan umrecilerin havaların daha serin olduğu dönemi tercih etmesi tavsiye edilir. Tarih seçimini bu gözle yapmak, sağlık hazırlığının ilk adımıdır.

Tavaf ve sa'yde tempo

Tavaf, Kâbe'nin etrafında yedi kez dönülerek yapılan ibadettir. Sa'y ise Safa ile Merve tepeleri arasında dört gidiş, üç dönüş olmak üzere yedi kez yürümektir. İkisi art arda yapıldığında uzun bir yürüyüş eder. Suudi Sağlık Bakanlığı, kalp hastalarının tavaf ve sa'y sırasında ve yorgun hissettiklerinde tekerlekli sandalye kullanmasını önerir. Bunun pratik ayrıntıları yaşlılar ve engelliler için umre rehberimizde anlatılır.

Göğüs ağrısı ve nefes darlığında

Suudi rehberinin kuralı açıktır: göğüs ağrısı ya da nefes darlığı hissedildiğinde ibadete devam edilmez, dinlenilir; şikâyet sürer ya da artarsa vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulur. Bu durumda yanınızdakine ve kafile rehberinize haber verin. Rehber, kalp hastasının ibadetlerini bir yakını ya da kafileden biriyle birlikte yapmasının tercih edildiğini de yazar.

Tuz, sıvı ve sıcak. Aynı rehber kalp hastalarına yağ ve tuz bakımından düşük, hekimin verdiği diyete uyan bir beslenme önerir; aşırı heyecan ve sinirden kaçınmayı da hatırlatır. Sıcakta terle tuz ve sıvı kaybedildiği için tansiyon ilaçlarının etkisi değişebilir. İdrar söktürücü kullanıyorsanız ya da hekiminiz size sıvı kısıtlaması koyduysa, sıcakta ne kadar sıvı alacağınızı yolculuktan önce hekiminizle netleştirin.

Şeker hastaları, hekim muayenesinden geçip yolculuğa uygun bulunduktan sonra umre yapabilir; Suudi Sağlık Bakanlığının Türkçe rehberi bunu açıkça yazar. Rehber şeker hastalarını üç riske karşı uyarır: kalabalık ve uzun yürüyüşle ayakta oluşabilecek yara ve ülserler; stres, sıcak ve beslenme değişikliğiyle düşen kan şekeri; aşırı terlemeyle kolay oluşan cilt sorunları.

Yanınızda olması gerekenler

• Kan şekeri ölçüm cihazı, şeritler ve iğneler (rapor ya da reçeteyle)
• Şeker hastası olduğunuzu ve tedavi türünüzü gösteren bir bileklik ya da kart
• Yeterli miktarda ilaç ve insülin, soğuk saklama için termos ya da buz aküsü
• Kan şekeri düştüğünde kullanmak üzere şekerli içecek ya da şekerleme
• Ayakları koruyacak rahat çoraplar ve önceden denenmiş ayakkabılar

T.C. Sağlık Bakanlığının seyahat sağlığı sayfası da insülin kullananların sıcak bölgelere giderken buz aküsü ve termos çanta edinmesini, ölçüm cihazını ve yedek ilaçları yanlarında taşımasını ister. Aynı sayfa, uçak bileti alınırken şeker hastası olunduğunun havayoluna bildirilmesini ve diyabetik olunduğunu belirten bir kimliğin üzerde taşınmasını önerir.

Tavaf ve sa'y öncesi. Suudi rehberi, düşük kan şekerini önlemek için tavafa ya da sa'ye ilacı almadan ve yeterince yemek yemeden başlanmamasını önerir. Düşük şeker belirtileri hissedildiğinde ibadete geçici olarak ara verilir. Uzun bir ibadet planlıyorsanız bunu öğün ve ilaç saatinize göre ayarlamayı hekiminizle konuşun.

Ayak bakımı. T.C. Sağlık Bakanlığının hac ve umre broşürü, şeker ve damar hastalığı olanların ayak bakımına ve enfeksiyonlardan korunmaya ayrıca dikkat etmesini, ihramlı olmak gibi zorunlu hâller dışında çorap giymesini ister. Her akşam ayaklarınızı yara, su toplaması ve kızarıklık açısından kontrol edin. Fark ettiğiniz bir yarayı küçük görmeyin ve kafile rehberinize bildirin.

Yanınıza yiyecek alacaksanız. Atıştırmalık ya da şekerleme götürecekseniz SFDA'nın gıda kurallarını bilin: ürün etiketli olmalı, son kullanma tarihi geçmemiş olmalı ve ticari miktarda olmamalıdır. Sağlık ya da beslenme iddiası taşıyan gıdaların girişine izin verilmez. Programlarımızda sabah kahvaltısı ve akşam yemeği (bazı programlarda ara öğün de) fiyata dahil olduğu için yanınıza almanız gereken, gün içindeki küçük ihtiyaçtır.

Sıcak çarpmasından korunmanın temeli, gün ortası güneşinden uzak durmak, düzenli sıvı almak ve vücudu yoracak tempoyu bölmektir. Suudi Sağlık Bakanlığının 2026 umre belgesi, özellikle yaşlı yolculara ibadet sırasında doğrudan güneşten kaçınmayı ve yeterli sıvı almayı önerir. DSÖ de sıcakta en savunmasız grupların 65 yaş üstü kişiler ile kalp, akciğer ve böbrek hastaları olduğunu belirtir.

Isı bitkinliği ile sıcak çarpması arasındaki fark

Isı bitkinliği, uzun süre sıcağa maruz kalan vücudun yoğun terlemeyle fazla su ve tuz kaybetmesidir. Sıcak çarpması ise Suudi Sağlık Bakanlığının tanımıyla vücut ısısının kontrolsüz biçimde 40 °C'nin üzerine çıktığı, bilinç bulanıklığı, havale ya da koma gibi sinir sistemi bulgularının eşlik ettiği, hayatı tehdit eden bir durumdur. DSÖ de sıcak çarpmasını ölüm oranı yüksek bir tıbbi acil durum olarak tanımlar.

Sıcak çarpmasında ilk yardım

Suudi Sağlık Bakanlığının rehberine göre sıcak çarpması en kısa sürede tedavi edilmesi gereken bir acil durumdur ve şu adımlar izlenir:

1. Kişiyi serin, gölge bir yere taşıyın.
2. Dış giysilerini gevşetin ya da çıkarın.
3. Başta baş ve boyun olmak üzere vücudu suyla soğutun.
4. Klima ya da vantilatörün önüne alın.
5. Acil yardım çağırın ve en yakın sağlık kuruluşuna ulaştırın.

Rehber, kişiye içecek verilmesini de sayar; bilinci bulanık ya da yutamayan birine ise zorla sıvı içirilmez.

Riskli yer ve saatler. Suudi Sağlık Bakanlığı, sıcak çarpmasının sık görüldüğü yerler arasında öğle vakti tavaf alanını ve öğle vakti Arafat'ın üst kısımlarını sayar. Programdaki Arafat ve Müzdelife ziyaretleri otobüsle yapılır; ancak araçtan inilen noktalarda güneş altında kalınır. Bu duraklarda suyunuzu yanınıza alın, açık renkli şemsiye kullanın ve gölgeden ayrılmamaya çalışın.

Pratik önlemler:

• Tavaf ve sa'yi mümkünse güneşin dik olmadığı saatlerde, akşam ya da gece yapın.
• Açık renkli, bol ve pamuklu giysiler tercih edin; açık renkli şemsiye kullanın.
• Uzun kuyruklarda beklemekten ve gereksiz yorucu hareketlerden kaçının.
• Gölgede ve serin bir yerde düzenli dinlenme molası verin.

Güneş yanığı ve gözler. T.C. Sağlık Bakanlığının seyahat sağlığı sayfası, gün ortasında en yoğun ultraviyole ışınına maruz kalmaktan kaçınmayı, gözleri tamamen kapatan güneş gözlüğü kullanmayı ve açıkta kalan cilde 15 ya da daha yüksek faktörlü güneş kremini sık sık tekrar sürmeyi önerir. Aynı sayfa sıcak ve tozlu havanın göz ve solunum yollarını tahriş edebileceğini de yazar. İhramlıyken hangi krem ve losyonların kullanılabileceğini ise umre seminerinde öğrenin.

Hangi aylarda hava daha serin?

Mekke ve Medine'de hava kış aylarında görece serindir; yaz aylarında gün ortası sıcağı en yüksek düzeye çıkar. Kalp, tansiyon ya da solunum hastalığınız varsa serin dönemi seçmek sağlık hazırlığınızın parçasıdır. Aylara göre ayrıntılı karşılaştırma için umreye ne zaman gidilir rehberimize, kandil ve Ramazan programlarının denk geldiği tarihler için dini günler takvimine bakabilirsiniz.

Umrede su, susamayı beklemeden gün boyuna yayılarak içilir; DSÖ sıcak havalarda saatte bir bardak ve günde en az 2-3 litre su içilmesini önerir. Bu genel bir öneridir: kalp yetmezliği ya da böbrek hastalığı nedeniyle hekiminiz size sıvı kısıtlaması koyduysa onun söylediği miktar geçerlidir. Suudi Sağlık Bakanlığı da terlemeyle kaybedilen sıvının su ve gerekli tuzları içeren meyve sularıyla karşılanmasını önerir.

Yaşlılarda susuzluk hissi neden yanıltır?

T.C. Sağlık Bakanlığının seyahat sağlığı sayfası, yaşlandıkça susuzluk refleksinin azaldığını, bu yüzden yaşlı yolcuların sıcakta ekstra sıvı almaya daha çok özen göstermesi gerektiğini yazar. Yaşlı bir yakınınızla gidiyorsanız onun su içip içmediğini siz takip edin. Koyu sarı idrar ve uzun süre idrara çıkmama, Suudi rehberinde sayılan sıvı kaybı belirtileri arasındadır.

Zemzem ve su kaynakları. Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevî'de zemzem içilebilecek noktalar bulunur; yerlerini ve katları Mescid-i Haram rehberimizde bulabilirsiniz. Otelden çıkarken yanınıza bir şişe su almak, Harem'e yürürken ve dönüşte sıvı açığını kapatır. Suudi rehberi, su açısından zengin meyve ve sebzelerin de sıvı dengesine katkı sağladığını hatırlatır.

Oruçluyken. Ramazan umresinde gündüz su içilemediği için sıvı ihtiyacı iftar ile sahur arasına sığdırılır. Kronik hastalığınız varsa oruç ve ilaç düzeninizi hekiminizle, oruçla ilgili dinî sorularınızı müftülükle konuşun. Ramazan programlarının akışı Ramazan umresi rehberimizde anlatılır.

Umrede yorgunluk, ilk günlerin yoğun temposunu bölerek ve uykuyu ihmal etmeyerek yönetilir. Suudi Sağlık Bakanlığının Türkçe kılavuzu, bazı yolcuların kalabalık ve sıcak saatlerde ibadete yüklendiğini, geceleri geç saatlere kadar uyumadığını ve bunun bitkinliğe yol açtığını yazar. Aynı kılavuza göre ibadetleri sıcağın hafiflediği saatlerde yapmak vücut için daha rahattır.

İlk üç gün. 14 günlük umre programımızın yayımlanan akışında ilk gün İstanbul'dan Medine'ye uçulur ve otele yerleşildikten sonra Ravza ziyaret edilir; ikinci gün Medine ziyaretleri, üçüncü gün Mekke'ye geçiş ve umre yapılır. Yolculuğun ilk üç günü bu yüzden hem yol hem ibadet yüküyle geçer. Bu günlerde fazladan program eklemeyin, öğle sıcağında dinlenin ve gece uykusunu kısaltmayın.

Süre seçimi bir sağlık kararıdır. Kısa programlarda ziyaretler ve ibadetler daha sıkışık bir takvime sığar; uzun programlarda Mekke'deki serbest günler artar ve tempo kendiliğinden yavaşlar. Kronik bir hastalığınız varsa ya da uzun yürümekte zorlanıyorsanız süreyi bu gözle seçin. Programların gece dağılımı ve günlerin nasıl dolduğu umre kaç günlük olmalı yazımızda karşılaştırılır.

Dağ çıkışları isteğe bağlıdır

Nur Dağı'ndaki Hira Mağarası'na ve Sevr Dağı'na çıkış, programlarımızda isteyenlere rehberlik hizmeti olarak sunulur; bu çıkışların transfer ücreti fiyata dahil değildir. Suudi Sağlık Bakanlığının rehberi, düşme riskini azaltmak için dağlara ve yüksek yerlere tırmanmaktan kaçınılmasını önerir. Kalp, tansiyon ya da denge sorununuz varsa Hira Mağarası ve Sevr Dağı çıkışlarını hekiminize danışmadan planlamayın.

Düşmeyi önlemek. Suudi rehberi, düşmelerin özellikle kronik sağlık sorunu olan yaşlılarda sık görüldüğünü yazar ve şunları önerir: yoğun kalabalık saatlerinde ibadetten mümkün olduğunca kaçınmak, uygun ayakkabı giymek, kaygan zeminde çorapla yürümemek ve gerekiyorsa baston, tekerlekli sandalye, gözlük ya da işitme cihazı gibi yardımcı araçları kullanmak. Düşen biri hemen ayağa kalkmamalı; sakin kalıp sabit bir yere tutunarak yavaşça doğrulmalıdır.

Ayak sağlığı için umrede rahat, önceden denenmiş ve yara açmayan ayakkabı giyilir, ayaklar her gün kontrol edilir ve yürüyüş kondisyonu kalkıştan önce artırılır. T.C. Sağlık Bakanlığının hac ve umre broşürü, uzun yol yürüneceği için rahat, denenmiş ve ihrama uygun ayakkabı giyilmesini; uzun mesafeyi yürüyemeyecek durumdaki yaşlı ve hastaların bu konuda ısrarcı olmamasını önerir.

Kalkıştan önce yürüyüş hazırlığı. Suudi Sağlık Bakanlığının rehberi, yolculuktan önce günde 30 dakika egzersiz yapılmasını ve asansör yerine merdiven kullanmak gibi hareketli alışkanlıklar edinilmesini önerir; kronik hastalığı olanların hangi egzersizin uygun olduğunu hekimine sorması gerekir. Umreye birkaç hafta kala günlük yürüyüşe başlamak, Harem'deki ilk günlerin yorgunluğunu azaltmaya yardımcı olur. Bu yürüyüşlerde yolculukta giyeceğiniz ayakkabıyı kullanın.

Otel mesafesi. 14 ve 20 günlük standart programlarımızda Medine otelleri Mescid-i Nebevî'ye 150-250 metre, Mekke'deki yakın servisli oteller ise Mescid-i Haram'a 1000-1200 metre mesafeyle yayımlanır. Mekke'de servis bulunsa da Harem'in içinde ve çevresinde yürünen mesafe azımsanmamalıdır. Mesafenin yorgunluk üzerindeki etkisi Harem'e mesafe ve otel seçimi yazımızda ayrıntılı anlatılır.

Ayak ve tırnak bakımı

Suudi rehberi, bileğinizin burkulduğunu düşünüyorsanız dinlenmenizi, ayağa yük vermemenizi, soğuk kompres uygulamanızı, bileği bandajla sarıp ayağı yukarı kaldırmanızı ve ağrı ile şişlik sürerse doktora başvurmanızı önerir. Aynı rehber, özellikle kilolu ve şeker hastası yolcularda kasık ve koltuk altı gibi kıvrım bölgelerinde sürtünmeye bağlı tahriş görülebildiğini, bu bölgelerin kuru ve havalanır tutulmasını yazar.

Kalabalıkta enfeksiyonlardan korunmanın temel yolu el hijyeni, kalabalık alanlarda maske ve hasta görünen kişilerle yakın temastan kaçınmaktır. Milyonlarca insanın aynı alanı paylaştığı Harem'de öksürük ve boğaz ağrısı sık duyulan şikâyetlerdir. Suudi Sağlık Bakanlığının 2026 umre belgesi ile T.C. Sağlık Bakanlığının hac ve umre broşürü aynı önlemleri sayar.

Solunum yolu enfeksiyonlarına karşı:

• Elleri sık sık su ve sabunla yıkayın ya da el antiseptiği kullanın; özellikle öksürük, hapşırık, tuvalet ve yemek öncesi ve sonrası.
• Öksürürken ve hapşırırken tek kullanımlık mendil ya da kolunuzun iç kısmını kullanın; mendili çöpe atın.
• Tavaf ve sa'y gibi kalabalık ortamlarda maske takın. T.C. Sağlık Bakanlığı maskenin kirlendikçe ve üretici önerisine göre, tercihen altı saatte bir değiştirilmesini ve çıkarıldıktan sonra el hijyeni sağlanmasını önerir.
• Hasta görünen kişilerle yakın temastan ve kişisel eşya paylaşımından kaçının.
• Çiftlik, pazar ve ahırlarda develerle temastan kaçının.

Develer neden ayrıca anılıyor?

MERS-CoV, Orta Doğu solunum sendromuna yol açan ve develerle temasla ilişkilendirilen bir koronavirüstür. T.C. Sağlık Bakanlığının hac ve umre bilgi notu, Suudi Arabistan'da MERS-CoV görülmeye devam ettiği için hac ve umre ziyaretçilerinin risk altında olduğunu belirtir. Bu yüzden deve çiftliği ziyaretlerinden ve pastörize edilmemiş süt gibi ürünlerden uzak durulması önerilir.

Menenjit aşısı umre için zorunludur; mevsimsel grip ve COVID-19 aşıları ise yaşınıza ve sağlık durumunuza göre gündeme gelir. Hangi aşının kimden istendiği umre aşısı yazımızda ayrıntılı anlatıldığı için burada tekrar edilmiyor.

Yeme içmede dikkat edilecekler

T.C. Sağlık Bakanlığının broşürüne göre klorlu, pet şişe ya da kaynatılıp soğutulmuş su içilmeli; pişirilmemiş süt ve süt ürünleri ile çiğ et tüketilmemelidir. Broşür, oda sıcaklığında ya da yolculuk sırasında iki saatten uzun beklemiş yiyeceklerin gıda zehirlenmesine yol açabileceğini de hatırlatır.

• Çiğ yenecek meyve ve sebzeleri iyice yıkayın.
• Ambalajlı ürünlerde son kullanma tarihine ve ambalajın sağlamlığına bakın.
• Sokak satıcılarından ve üretici etiketi olmayan açık yiyeceklerden kaçının.
• Otobüste uzun süre bekleyen yemeği sonraya saklamayın.

İshal olursa. Suudi Sağlık Bakanlığının rehberi, ishal ve kusmada kaybedilen sıvının bol sıvıyla yerine konmasını, belirtiler başladığında doktora başvurulmasının tercih edildiğini ve ağır durumlarda sıvının damar yoluyla verilebileceğini yazar. Antibiyotiği ya da ishal ilacını kendi başınıza başlamayın; tedaviye hekim karar verir. T.C. Sağlık Bakanlığının sağlık çantası listesinde ağızdan alınan sıvı-tuz (oral rehidrasyon) tozları da yer alır; çantanıza koyup koymayacağınızı hekiminize sorun.

Uçuş ve otobüs transferlerinde uzun süre hareketsiz kalmamak, yeterli sıvı almak ve ilaçları el bagajında tutmak gerekir. Suudi Sağlık Bakanlığının Türkçe kılavuzu, uçakta ya da otobüste uzun süre otururken her bir ya da iki saatte bir kalkıp kısa bir yürüyüş yapılmasını, otururken de ayakların sürekli hareket ettirilmesini önerir; bu, bacaklarda şişmeyi önlemeye yardımcı olur.

Uçmadan önce hekime danışması gerekenler. T.C. Sağlık Bakanlığının hava yolculuğu önerileri; kanser, kalp-damar hastalığı, kronik solunum yolu hastalığı, epilepsi, kansızlık ya da kontrolsüz şeker hastalığı olanların, bağışıklık baskılayıcı tedavi görenlerin ve diyalize girenlerin uçmadan önce hekime danışmasını ister. Havayolu bu durumlarda uçuşa uygunluk belgesi isteyebilir. Uçuşta oksijen desteğine ihtiyacı olan yolcuların en az 24 saat önce havayoluyla görüşmesi gerekir; dışarıdan getirilen kendi oksijen tüpleri uçağa alınmaz.

Saat farkı var mı?

Türkiye ile Suudi Arabistan aynı saat dilimindedir; bu yüzden ilaç saatlerinizi saat farkına göre kaydırmanız gerekmez. Değişen şey gün düzenidir: namaz vakitleri, geç yatma ve yemek saatleri ilaç saatlerini kaydırabilir. İnsülin ya da günde birkaç kez alınan bir ilaç kullanıyorsanız yeni düzeni hekiminizle önceden konuşun.

Hamileyken yolculuk

T.C. Sağlık Bakanlığına göre ticari uçuşlar anne ve bebek için normalde güvenlidir; komplikasyonsuz tekil gebeliklerde 36. haftaya, çoğul gebeliklerde 32. haftaya kadar uzun mesafeli uçuş genel kriter olarak kabul edilir ve birçok havayolu hamile yolculara kısıtlama uygular. Hamileyken umreye gitmeyi düşünüyorsanız kararı kadın doğum hekiminizle verin. Kadınlara özgü diğer konular kadınlar için umre rehberimizde yer alır.

Çocuklarla yolculuk. T.C. Sağlık Bakanlığı, bebeklerin sıvı kaybına yetişkinlerden daha hassas olduğunu, yolculuk öncesinde ve sırasında yeterli sıvı almalarına dikkat edilmesini yazar. İnişte kulak ağrısını azaltmak için bebeğin emzirilmesi ya da biberonla beslenmesi yararlıdır. Çocuklarla umrenin oda düzeni ve pratik tarafı ailece umre yazımızda anlatılır.

Yayımlanan umre programlarımızda "sağlık kurumlarından sağlık hizmeti ve refakat" ile "zorunlu seyahat sigortası" fiyata dahil hizmetler arasında yer alır. Bu iki madde 7 günlük lüks, 14 günlük, 20 günlük ve 38 günlük tam Ramazan programlarımızın sayfalarında yazılıdır; katılacağınız programın listesini kayıt sırasında teyit edin. Program sayfalarında bu hizmetlerin teminat ayrıntısı yer almaz.

Kayıt sırasında sorulacaklar

• Zorunlu seyahat sigortası hangi durumları kapsıyor: acil tedavi, hastanede yatış, Türkiye'ye nakil?
• Poliçe, yolculuktan önce var olan kronik hastalıklarla ilgili tedavileri kapsıyor mu?
• Sağlık hizmeti ve refakat nasıl işliyor; hastalandığımda kime haber vermeliyim?
• Kronik hastalığımı ve ilaçlarımı kime, nasıl bildirmeliyim?

Seyahat sağlık poliçelerinde yolculuktan önce var olan hastalıkların kapsamı poliçeden poliçeye değişir. T.C. Sağlık Bakanlığı da yurt dışı yolculuklarda kaza, hastalık ve sağlık nedeniyle ülkeye geri dönüşü kapsayan bir sigorta yaptırılmasını önerir. Zorunlu poliçenin durumunuza yetmeyeceğini düşünüyorsanız ek bir poliçe yaptırmayı değerlendirin.

Seminer ve rehber kitap. Gidiş tarihinden önce düzenlenen umre semineri ve Fazilet Turizm umre rehber kitabı da programlarımızda fiyata dahildir. Seminerde sağlıkla ilgili sorularınızı sorabilir, ihramlıyken ilaç ve bakım ürünleri gibi konuları netleştirebilirsiniz. Programların dahil hizmetlerini karşılaştırmak için umre programlarımıza bakabilirsiniz.

Umrede hastalandığınızda önce durumun aciliyetini ayırın: hayati tehlike varsa acil yardım çağrılır, değilse kafile rehberinize haber verilerek sağlık kuruluşuna gidilir. Suudi Sağlık Bakanlığının Türkçe kılavuzu acil durumlarda 911'in aranmasını ister. Bakanlığın 937 numaralı sağlık danışma hattının, hac sağlık rehberinde Türkçe dahil birçok dilde günün her saati çağrı kabul ettiği belirtilir.

997, Suudi Kızılay Kurumu'nun ambulans hattıdır. Numaraların güncelliğini kalkıştan önce ve Mekke'ye vardığınızda kafile rehberinizden teyit edin.

Son kontrol: 09.11.2026

Adım adım

1. Bilinç kaybı, göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da sıcak çarpması belirtisi varsa acil yardım çağırın.
2. Kafile rehberinizi arayın; otelin ve bulunduğunuz yerin adını net söyleyin.
3. Pasaport kopyanızı, sigorta bilgilerinizi ve ilaç listenizi yanınıza alın.
4. Sağlık kuruluşunda kullandığınız ilaçları ve raporunuzu gösterin.
5. Türkiye'deki bir yakınınızı durumdan haberdar edin.

Harem'de rahatsızlanırsanız. Suudi Sağlık Bakanlığı, Mescid-i Haram'da ayakta tedavi hizmeti veren sağlık merkezleri bulunduğunu bildirir. İlk gün Harem'e gittiğinizde en yakın sağlık noktasını ve kafileyle buluşma yerini rehberinizden öğrenin. Telefonunuzda rehberin numarası ile otelin adı ve adresi kayıtlı olsun.

Konsolosluk ne zaman devreye girer?

Suudi Arabistan'da Türk vatandaşlarına Riyad Büyükelçiliği ve Cidde Başkonsolosluğu hizmet verir; Mekke ve Medine'deki yolculara en yakın temsilcilik Cidde Başkonsolosluğu'dur. Pasaport kaybı, hastanede uzun süre kalma ya da hukuki bir sorun gibi durumlarda Dışişleri Bakanlığının 7 gün 24 saat çalışan Konsolosluk Çağrı Merkezi'ne +90 312 292 29 29 numarasından ulaşılabilir.

Umreden döndükten sonra ateş, öksürük, nefes almada güçlük ya da ishal gibi şikâyetler önemsenmeli ve sağlık kuruluşuna başvurulurken umreden döndüğünüz söylenmelidir. T.C. Sağlık Bakanlığının hac ve umre broşürü bu belirtileri sayar ve hekime yakın zamanda hac ya da umre ziyaretinden dönüldüğünün bildirilmesini ister. Bu bilgi, hekimin bölgeye özgü enfeksiyonları da göz önüne almasını sağlar.

Dönüşte sık duyulan şikâyetlerden biri, kalabalıkta kapılan öksürük ve boğaz ağrısıdır. Çoğu birkaç günde geçse de kronik akciğer ya da kalp hastalığı olanlarda hafife alınmamalıdır. Yorgunluk da birkaç gün sürebilir; işe ve günlük tempoya dönüşü mümkünse bir iki gün arayla planlayın.

Seyahat sağlığıyla ilgili sorularınız için T.C. Sağlık Bakanlığının 444 77 34 numaralı Seyahat Sağlığı Danışma Hattı'nı arayabilirsiniz. Umre sırasında yeni bir ilaç başladıysanız, dönüşte bunu kendi hekiminize mutlaka gösterin.

Kalkıştan önceki sağlık hazırlığı, kayıt gününden uçuş gününe kadar sıraya konmuş birkaç işten oluşur. Aşağıdaki tablo, bu yazıda anlatılan adımları zamana göre toplar.

Valiz, evrak ve seminer gibi sağlık dışındaki hazırlık adımları için ilk kez umreye gidenler için hazırlık rehberimize bakabilirsiniz. Sağlık durumunuza uygun dönemi ve süreyi seçtikten sonra yerinizi rezervasyon sayfamızdan ayırtabilirsiniz.

• Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığı: Health Requirements and Recommendations for Travelers to Saudi Arabia for Umrah, 1447H (2026)
• Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığı: Hac Sağlık Rehberi (Türkçe)
• Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığı: Hacı ve Umrecinin Sağlığı İçin Genel Kılavuz (Türkçe)
• Suudi Gıda ve İlaç Kurumu (SFDA): Regulations and Requirements for the Clearance of Medicines for Pilgrims' Use
• SFDA: Certified Regulations for Pilgrims Carrying Controlled Medications (Mayıs 2026)
• SFDA: Traveler's Permit for Controlled Drugs (Şubat 2025)
• SFDA: Elektronik Kontrollü İlaçlar Sistemi (CDS)
• T.C. Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı: Seyahatte Uyulması Gereken Genel Sağlık Kuralları
• T.C. Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı: Astım, Diyabet ve Seyahat
• T.C. Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı: Hava Yolculuğu
• T.C. Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı: Sağlık Çantası
• T.C. Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı: Çevresel Faktörler
• T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü: Hac ve Umre'de Enfeksiyon Kontrol Önlemleri
• T.C. Sağlık Bakanlığı: Hac ve Umreye Giden Halka MERS-CoV Hastalığı Bilgi Notu
• Dünya Sağlık Örgütü: Heat and Health
• T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk Hizmetleri
• T.C. Cidde Başkonsolosluğu