İhram Nasıl Giyilir? Erkek ve Kadınlar İçin Adım Adım İhram Rehberi

İhram, hac veya umreye niyet edip telbiye getiren kişinin, normalde helal olan bazı davranışları ihramdan çıkıncaya kadar kendine yasak kılmasıdır. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun tanımıyla ihram, hac ve umre ibadetini yapmaya niyet etmek ve telbiye getirmektir. Hanefî mezhebinde niyet ve telbiye ihramın rüknüdür. Günlük dilde ise erkeklerin büründüğü iki parça beyaz örtüye de "ihram" denir.

Bu iki anlamı ayırmak, ilk kez gidenlerin en çok karıştırdığı noktayı çözer. Otelde ihram örtüsüne bürünmekle ihrama girilmiş olmaz. Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre niyet edip telbiye getiren kimse ihrama girmiş olur ve ihram yasakları o anda başlar. Örtüyü saatler önce giymiş olsanız bile, niyet ve telbiyeden önce vücudunuza koku sürünmeniz yasak değildir; Hanefî görüşte bu, ihramın müstehaplarından sayılır.

Umre ihramı, sırasıyla şu adımlardan oluşur:

1. Hazırlık: temizlik, gusül ve erkekler için ihram örtülerine bürünme.
2. Kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı.
3. Mikat sınırını geçmeden niyet ve telbiye.

Tavaf, sa'y ve tıraş gibi umrenin diğer aşamalarını Umre Nedir? rehberimiz baştan sona anlatır. Bu yazı ihramın pratiğine odaklanır: örtüler nasıl bağlanır, kadınlar ne giyer, hangi eşya serbesttir, hangi hata ceza doğurur ve valize ne konur.

Erkek ihramı, izar ve ridâ adı verilen iki parça örtüden oluşur ve vücuda göre biçilip dikilmiş hiçbir giysi içermez. Diyanet'in Hac İlmihali'ne göre belden aşağısını örten parçaya izar, baş hariç belden yukarısını örten parçaya ridâ denir. Örtülerin tercihen beyaz, yeni ya da yıkanmış ve temiz olması müstehaptır. Vücudu örtecek tek parça bir örtüye bürünmek de yeterli görülür.

İzar: belden aşağıyı örten parça

İzar, bele sarılıp dizlerin altına kadar inen alt örtüdür. Hanefî mezhebinde tavafta avret yerinin örtülü olması vaciptir; Din İşleri Yüksek Kurulu, tavaf sırasında örtülmesi gereken bir uzvun dörtte biri belirli bir süre açık kalırsa, tavaf iade edilmediği takdirde dem gerektiğini belirtir. Bu yüzden izarın sağlam bağlanması yalnız rahatlık meselesi değildir. Kalabalıkta itilip kakılırken ya da namazda eğilip kalkarken açılmayacak şekilde sabitlenmelidir.

Ridâ: omuzları ve sırtı örten parça

Ridâ, omuzlara alınıp göğsü ve sırtı örten üst örtüdür. Baş her zaman açık kalır; ridânın bir ucunu başa çekmek, erkek için ihram yasağı olan baş örtmeye girer. Ridâ, namazda ve tavaf dışındaki zamanlarda iki omzu da örtecek şekilde taşınır. Yalnız belirli tavaflarda sağ omuz açılır; bu uygulama aşağıda ayrıca anlatılıyor.

Kumaş, renk ve ölçü

Hac İlmihali'nin sözlük bölümü, ridâ maddesinde ihram örtülerini "iki parça havlu türü örtü" diye anar. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "İhram" maddesi de ihram örtüsünü beyaz renkli, dikişsiz dokuma olarak anlatır. Piyasada hem kalın havlu dokuma hem de daha ince pamuklu dokuma takımlar bulunur. Havlu dokuma teri iyi emer ama ağırdır; ince dokuma hafiftir ve çabuk kurur. Boyunuza uygun takımı mağazada açıp üzerinize tutarak seçmeniz, sonradan yaşanacak kayma sorununu baştan azaltır.

Erkekler için ihram, önce bütün giysileri çıkarıp izarı bele sarmak, ardından ridâyı omuzlara almak ve topuğu açık terlik giymekle giyilir. Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi'ne göre erkekler ihram için atlet, külot, çorap, elbise ve ayakkabılarını çıkarır, izar ve ridâya bürünür. Aşağıdaki sıra, yaygın kullanılan pratik bir bağlama yöntemidir; dinî bir şart değildir.

1. Gusül ya da abdestinizi alın, kurulanın. İç çamaşırı dahil bütün giysilerinizi çıkarın.
2. İzarı uzun kenarı yere paralel gelecek şekilde arkanızdan belinize dolayın; üst kenarı göbek hizasında olsun.
3. Sağ ucu gövdenizin önüne kapatın, sol ucu onun üzerine getirin. Uçların yan tarafta değil, önde üst üste binmesi açılmayı azaltır.
4. Üst kenarı bele doğru iki üç kez dışa kıvırarak sıkıştırın. Kıvrım, kemer için de sağlam bir zemin olur.
5. Kemeri izarın kıvrımının üzerine bağlayın. Paranızı ve belgelerinizi kemerin cebine koyun.
6. Birkaç kez çömelip kalkın, adım atın. İzar diz altına kadar örtüyor ve bacak arasında açılmıyorsa doğru bağlanmıştır.
7. Ridâyı sırtınızdan dolayıp iki ucunu önden omuzlarınızın üzerine atın; iki omuz da örtülü kalsın.
8. Topuğu ve ayağın üstünü açık bırakan terliğinizi giyin.
9. Kerahet vakti değilse ihram namazını kılın, sonra mikatı geçmeden niyet edip telbiye getirin.

İzarı sabitlemek: kemer mi, düğüm mü?

Diyanet kaynakları, ihramlıyken bele kemer bağlamanın ceza gerektirmediğini açıkça belirtir. Hac İlmihali "dikişli de olsa" bele kemer ve kuşak bağlamanın, boyunda çanta taşımanın ceza gerektirmediğini yazar; Din İşleri Yüksek Kurulu da kemer, saat, gözlük ve toka gibi aksesuarların ihram yasağı kapsamına girmediğini bildirir. Bu yüzden izarı sabitlemenin en sorunsuz yolu cepli bir ihram kemeridir. Kemerin yasak olduğunu söyleyen yaygın bilgiyle karşılaşırsanız, Diyanet'in bu açık hükmünü esas alabilirsiniz.

Ridâ kayarsa ne yapılır? Uçları bağlamak ve iğne

Hac İlmihali'ne göre ridânın uçlarını birbirine bağlamak veya iğne ile tutturmak mekruhtur. Mekruh, yapılmaması daha uygun olan ama ceza gerektirmeyen davranıştır. Ridânın kaymasını önlemek için uçları omuzdan arkaya doğru biraz daha uzun bırakmak ve kalabalıkta bir elinizle göğüs hizasında tutmak işe yarar. Ridâ düşse bile ihram bozulmaz; yeniden omzunuza alırsınız.

Iztıbâ: sağ omuz ne zaman açılır?

Iztıbâ, tavaf sırasında ridânın sağ koltuk altından geçirilip sol omuz üzerine atılmasıyla sağ kol ve omzun açık bırakılmasıdır. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre ıztıbâ yalnız ardından sa'y yapılacak tavaflarda sünnettir ve o tavafın bütün şavtlarında yapılır. Umre tavafı bu türdendir. Umre Yolcusu Rehberi tavaf bitince ıztıbânın da sona erdiğini hatırlatır; tavaf namazını sağ omuz açıkken kılmak mekruhtur. Otelde ve otobüste sağ omzu açık tutmanın bir dayanağı yoktur. Kurul'a göre Hanefî görüşte sa'y sırasında da ıztıbâ yapılmaz, Şâfiî görüşte ise yapılabilir.

İhramlıyken kemer, çanta, kol saati, yüzük ve gözlük kullanılabilir; Diyanet kaynaklarına göre bunlar ceza gerektirmez. Din İşleri Yüksek Kurulu'nun ölçütü, eşyanın vücuda giysi gibi giyilip giyilmediğidir. Erkeklerin elbise giymesi, başını veya yüzünü örtmesi yasaktır; baş ve yüz dışındaki bir yere sarılan ya da takılan, giysi işlevi taşımayan eşya bu yasağa girmez.

Tablodaki son satır, ölçütün nasıl işlediğini gösterir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre varis çorabı normal bir çorap gibi ayağa giyiliyorsa giysi sayılır ve mazeret olsa bile ceza gerektirir; bacağın yalnız bir kısmını saran bir bandaj gibi kullanılıyorsa sargı hükmündedir. Aynı ayrım korse ve hasta bezi için de yapılır: iç çamaşırı gibi giyilirse ceza gerekir, bele sarılır ya da yapıştırılırsa gerekmez.

Mazeret, giyilmesini mübah kılar ama Hanefî görüşte cezayı düşürmez. Giyim bir gündüz veya bir gece sürerse dem, üç gün oruç veya altı fakire birer fitre miktarı sadaka seçeneklerinden biri; daha kısa sürerse bir fitre miktarı sadaka veya bir gün oruç tercih edilebilir. Kronik bir rahatsızlık nedeniyle böyle bir eşya kullanmanız gerekecekse, durumu yola çıkmadan hekiminizle ve kafiledeki din görevlisiyle konuşun. Sağlık hazırlığının ayrıntısını umrede sağlık ve ilaç yazımızda bulabilirsiniz.

İhramlı erkek, topuk ve aşık kemiklerini açık bırakan, ayağın üstünü tam örtmeyen bir terlik ya da sandalet giyer; çorap ve ayakkabı giymez. Din İşleri Yüksek Kurulu, sandalet gibi ayakların üzerini tam kapatmayan ve arkası kayışlı terliğin giyilebileceğini belirtir. Aşık kemiği, ayak bileğinin iki yanında çıkıntı yapan kemiktir. Kadınlar için böyle bir sınırlama yoktur; çorap ve ayakkabı giyerler.

Ayakkabı giyen ihramlı erkek ihram yasağı işlemiş olur. Ceza süreye göre değişir: bir gündüz veya bir geceden az giyilmişse sadaka, bir gündüz veya bir gece giyilmişse dem gerekir. Hac İlmihali, terlik bulunamadığında ayakkabının arka kısmının topukları ve aşık kemiklerini açıkta bırakacak şekilde kesilerek giyilmesinin ceza gerektirmediğini ekler.

Terlik seçerken şu noktalara bakın:

• Arkası kayışlı, tabanı kaymaz ve yumuşak olsun; ıslak zeminde kaymayan bir taban tercih edin.
• Yeni terliği yola çıkmadan birkaç gün evde ve sokakta giyerek ayağınızı alıştırın.
• Yanınıza ikinci bir çift alın. Kalabalıkta kaybolan ya da kopan terliğin yerine ihramlıyken yenisini aramak zordur.
• Mescide girerken terlikleri koymak için küçük bir bez torba bulundurun.

Şeker hastaları ve ayak sorunu olanlar

Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi'nin sağlık bölümü, genel olarak terlikle uzun süre yürünmemesini, şeker hastalarına ise burnu açık ayakkabı ve terlik giymemelerini önerir. Bu öneri ile ihram terliğinin şartı arasında bir gerilim doğabilir. Böyle bir durumda ne giyeceğinize kendiniz karar vermeyin: hekiminizden ayak koruması konusunda öneri alın, ihram hükmünü de kafiledeki din görevlisine ya da müftülüğe sorun. Yaşlı ve hareket kısıtlılığı olan yolcular için ek öneriler yaşlılar ve engelliler için umre yazımızda yer alıyor.

Kadınlar için özel bir ihram kıyafeti yoktur; günlük tesettür kıyafetleri, başörtüsü, çorap ve ayakkabıyla ihrama girilir ve yüz açık bırakılır. Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi bunu açıkça yazar: kadınlar başörtülerini yüzleri açık olacak şekilde örter, elbise, başörtüsü, çorap ve ayakkabı gibi günlük kıyafetlerini giyebilir. Din İşleri Yüksek Kurulu da giyimle ilgili ihram yasaklarının sırf erkekler için olduğunu belirtir.

Erkek ve kadın ihramı arasındaki farklar kısaca şöyledir:

Yüz açık kalmalı: peçe, maske ve sarkıtılan örtü

Hac İlmihali, "İhramlı kadın yüzünü örtmez" hadisini (Ebû Dâvûd, Menâsik, 33) aktarır. Kadının yüzünü bir gündüz veya bir gece süreyle örtmesi dem, daha kısa süre örtmesi sadaka-i fıtır gerektirir. Din İşleri Yüksek Kurulu ise tıbbi maskenin mûtat giysi olmadığı için ceza gerektirmediğini, başın üst tarafından yüze değmeyecek şekilde sarkıtılan örtünün de ihlal sayılmadığını belirtir. Güneşten korunmak için şemsiye kullanmak, yüze değen bir örtüye başvurmaktan daha sorunsuzdur.

Renk, eldiven ve elbise değiştirme

Diyanet kaynaklarında kadınlar için belirli bir renk şartı geçmez; beyaz giymek zorunlu değildir. TDV İslâm Ansiklopedisi, kadınların yüzlerini örtmemeleri kaydıyla her türlü giyim eşyasını kullanabileceğini yazar. Eldiven konusunda fakihler arasında görüş ayrılığı vardır; Hac İlmihali Hanefî görüşe göre kadınların eldiven takmasının ceza gerektirmediğini belirtir, bu konu mezheplere göre farklılık gösterebilir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre ihramlı kadının elbiselerini çıkarıp değiştirmesinde de bir sakınca yoktur.

Kıyafette serbestlik, ihram yasaklarının kadınları bağlamadığı anlamına gelmez. Koku sürünmek, elbiseye koku sürmek, oje ve ruj kullanmak, saç ve kıl kesmek kadınlar için de yasaktır. Hac İlmihali, kadınların elbiselerinin eni ve boyu bir karıştan fazla bir kısmına koku sürmesini dem gerektiren ihlaller arasında sayar.

Âdetli kadın ihrama nasıl girer?

Âdetli veya lohusa olmak ihrama girmeye engel değildir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre bu durumdaki kadın, mikat sınırını geçmeden ihram namazı kılmaksızın niyet edip telbiye getirerek ihrama girer. Hac İlmihali, temizlik maksadıyla yapıldığı için âdetli ve lohusa kadınların da ihramdan önce gusletmesini sünnet sayar. Bu hâldeki kadın ihram yasaklarına uyar; tavaf ve sa'yini temizlendikten sonra yaparak ihramdan çıkar. Mahrem, özel hâller ve kalabalıkta pratik konular kadınlar için umre rehberimizde ayrıca ele alınıyor.

İhrama girmeden önce gerekiyorsa tıraş olunur, koltuk altı ve kasık kılları temizlenir, tırnaklar kesilir, gusül abdesti alınır ve vücuda güzel koku sürülür. Hac İlmihali bunları ihramın sünnetleri arasında sayar; Umre Yolcusu Rehberi de aynı hazırlığı umre yolcusuna önerir. Bu işlerin ihrama girmeden yapılmasının pratik bir sebebi vardır: niyet ve telbiyeden sonra tırnak kesmek ya da kıl almak, umre bitene kadar yasaktır.

Gusül, ihram için temizlik maksadıyla yapıldığından sünnettir. Su bulunmaz ya da kullanılamazsa abdest alınır. Hac İlmihali'ne göre gusletmek abdest almaktan daha faziletlidir; teyemmüm ise gusül sünnetinin yerini tutmaz, yalnız ihram namazı için yapılır. Âdetli, lohusa kadınların ve ihrama girecek çocukların da gusletmesi sünnettir.

Koku: vücuda evet, ihram örtüsüne hayır

Hac İlmihali'ne göre niyet ve telbiyeden önce vücuda güzel koku sürünmek müstehaptır ve ihrama girdikten sonra kokunun bedende kalması ihrama zarar vermez. Elbiseye, yani ihram örtüsüne koku sürmek ise Hanefî görüşe göre caiz değildir. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ihrama girmeden önce ihram örtüsüne koku sürmek caizdir; bu konu mezheplere göre farklılık gösterebilir. Pratik çözüm, kokuyu örtülere bürünmeden önce vücuda sürüp parfüm şişesini valize kaldırmaktır.

İhram günü sabahı için kısa kontrol listesi

• Tırnaklar kesildi, gerekiyorsa tıraş olundu.
• Gusül ya da abdest alındı.
• İhram örtüleri, kemer ve terlik hazır; yedek takım valizde.
• Kokulu ürünler (parfüm, kokulu krem, deodorant spreyi) valize kaldırıldı.
• Kokusuz sabun, kokusuz ıslak mendil ve pişik kremi küçük çantada.
• Telbiye ve niyet cümlesini okuyabileceğiniz bir not cebinizde.

Valizin geri kalanı için ilk kez umreye gidenler için hazırlık rehberimize bakabilirsiniz.

İhram namazı, ihram örtülerine büründükten sonra ve niyetten önce kılınan iki rekâtlık sünnet namazdır; kerahet vakti ise kılınmaz. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre ilk rekâtta Fâtiha'dan sonra Kâfirûn, ikinci rekâtta İhlâs suresinin okunması faziletlidir. Kerahet vakti, güneşin doğuşu, tam tepede olduğu an ve batışı gibi namaz kılmanın mekruh olduğu vakitlerdir.

Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığında ihram namazının niyeti şöyle geçer: "Niyet ettim Allah rızası için iki rekât ihram namazı kılmaya." Namaz, diğer nafile namazlar gibi kılınır. Erkekler bu namazı iki omzu da ridâyla örtülü olarak kılar; ıztıbâ tavafa özgü bir uygulamadır.

Uygulamada sık sorulan üç durumun cevabı Diyanet kaynaklarında açıktır:

• İçinde bulunulan vaktin farz namazı, ihram namazının yerine geçer. Örneğin öğle namazını kıldıktan sonra niyet edip telbiye getirebilirsiniz.
• Mikat mahallinde kılınamayan ihram namazı Mekke'ye vardıktan sonra kılınabilir. Bunun için maddî bir ceza gerekmez.
• Âdetli veya lohusa kadınlar ihram namazı kılmaz; niyet ve telbiye ile ihrama girerler.

Kafileyle yolculukta ihram namazının otelde mi, mikat mescidinde mi kılınacağını o gün kafile rehberinize sorun. Asıl önemli olan, otobüs mikatı geçmeden niyet ve telbiyenin yapılmış olmasıdır.

Umreye niyet, umre yapmak istediğinizi kalben belirleyip bunu dille söylemek, telbiye ise "Lebbeyk" diye başlayan cümleleri yüksek sesle okumaktır; ihrama ikisini birlikte yaparak girersiniz. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre niyette esas olan kalben yapılmasıdır, dil ile söylemek ise evlâdır. Telbiyenin dil ile söylenmesi gerekir; Hac İlmihali kalpten geçirmenin yeterli olmadığını belirtir.

Niyet cümlesi

Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığı umre niyetinin anlamını şöyle verir: "Allah'ım! Umre yapmak istiyorum. Bunu bana kolaylaştır ve kabul eyle." Niyet kalbin işi olduğu için bu cümleyi Türkçe söylemeniz de yeterlidir. Hac için ya da hem hac hem umre için yapılan niyet farklıdır; umre yolcusu yalnız umreye niyet eder.

Telbiye: okunuşu ve anlamı

Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığındaki okunuş ve anlam şöyledir:

Lebbeyk, Allâhümme lebbeyk. Lebbeyk, lâ şerîke leke lebbeyk. İnne’l-hamde ve’n-ni‘mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Buyur Allah’ım buyur! Emrindeyim buyur! Senin hiçbir ortağın yoktur. Emrindeyim buyur! Şüphesiz hamd sana mahsustur. Nimet de senin, mülk de senindir. Senin hiçbir ortağın yoktur.

Umre Yolcusu Rehberi telbiyenin anlamını verirken Müslim, Hac, 19'a atıf yapar; Hac İlmihali de Peygamberimizin (s.a.s.) bu şekilde telbiye getirdiğini Ebû Dâvûd (Menâsik, 27) ve Tirmizî (Hac, 13) rivayetleriyle aktarır. Aynı kitapçıkta telbiyenin Arapça okunmasının ihramın farzlarından olduğu notu da yer alır. Okunuşu yola çıkmadan ezberlemek ya da cebinizde yazılı taşımak, otobüste telaşa düşmenizi önler.

Telbiye ne zaman söylenir, ne zaman biter?

Hac İlmihali'ne göre Hanefî mezhebinde telbiye yapılmadan mikat sınırı geçilirse ihrama girilmiş olmaz; Şâfiî mezhebinde ise telbiye sünnet olduğu için ihrama girilmiş sayılır. Bu yüzden niyet ve telbiyeyi mikata varmadan tamamlamak gerekir. Umre Yolcusu Rehberi, telbiyeyi her söyleyişte üç kez tekrarlamayı, ardından tekbir, tehlil ve salavat getirmeyi müstehap sayar.

Erkekler telbiyeyi yüksek sesle, kadınlar seslerini yükseltmeden söyler. Yokuş çıkarken ve inerken, başka kafilelerle karşılaşınca, farz namazlardan sonra ve bulunulan durum değiştikçe telbiyeyi yenilemek müstehaptır. Umre Yolcusu Rehberi'ne göre umre yolcusu Beytullah'ı görünce telbiyeye son verir. Tavaf ve sa'y sırasında okunabilecek dualar umre duaları yazımızda toplu hâlde yer alıyor.

Niyet ve telbiyeden sonra ihram yasakları başlar. Bakara suresinin 197. ayeti hacda cinsel ilişkinin, günaha sapmanın ve kavganın olmadığını bildirir; ihramlı yolcunun otobüste, otelde ve kalabalıkta öfkeye kapılmaması da bu ruhun parçasıdır.

İhrama mikat denilen sınır noktalarından birinde ya da onun hizasında, o sınırı geçmeden girilir. Mikat, hac veya umre için Mekke'ye gelen kişinin ihrama girmeden geçmemesi gereken sınır noktasıdır. Hangi mikatın kullanılacağı, yolculuğun hangi yönden yapıldığına bağlıdır. Mikat yerlerinin tamamı ve uçakta ihram ayrıntısı mikat yerleri ve uçakta ihram yazımızda anlatılıyor; burada yalnız umre yolcusunu doğrudan ilgilendiren durumlar yer alıyor.

Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi'ne göre önce Medine'ye giden umre yolcuları Medine ziyaretini tamamladıktan sonra otellerinde ihram örtülerine bürünür ve Mekke yolu üzerindeki Âbâr-ı Ali (Zülhuleyfe) Mescidi'nde ihrama girer. Hac İlmihali'ne göre Zülhuleyfe, Medine'nin yaklaşık 11 km güneyindedir. Doğrudan Cidde'ye uçanlar ise Türkiye'deki havalimanında ihrama girer; Din İşleri Yüksek Kurulu, Cidde'nin mikat içinde kaldığını ve âfâkîlerin Cidde'de ihrama giremeyeceğini belirtir. Âfâkî, mikat sınırlarının dışında yaşayan kişidir.

Mekke'de bulunan biri yeni bir umre yapmak isterse tekrar mikata gitmez; Harem sınırının dışına, yani Hıll bölgesine çıkıp orada ihrama girer. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre en çok bilinen ve faziletli yer Hz. Âişe Mescidi'nin bulunduğu Ten'îm'dir. Hac İlmihali, Harem sınırının en uzak noktaları arasında Tâif yönünde Ci'râne'yi ve Cidde yönünde Hudeybiye yakınlarındaki Aşâir'i sayar; Hudeybiye sayfamız da burayı Mekke'de ikamet edenlerin umre için ihrama girdiği yerlerden biri olarak anlatır.

Mikatı ihramsız geçen kişi, umrenin bir görevine başlamadan geri dönüp mikattan ihrama girerse ceza gerekmez. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre geri dönmezse bulunduğu yerden ihrama girer ve Hanefî görüşe göre bir koyun veya keçi kurban eder.

İhramlıyken erkeklerin giysi giymesi ve başını örtmesi, herkesin yüzünü örtmesi, koku sürünmesi, saç, kıl ve tırnak kesmesi, cinsel ilişki ve ona yol açan davranışlar, kara avı ve Harem bitkilerini koparmak yasaktır. Bu liste Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi ve Hac İlmihali'nden derlenmiştir. Yasakların fıkhî ayrıntısı ve "cinayet" denilen ihlallerin tam sınıflandırması Umre Nedir? rehberimizin yasaklar bölümünde yer alıyor; aşağıdaki tablo, umre yolcusunun gündelik hayatta karşılaştığı karşılıklarını gösterir.

Tablodaki "yüzü örtmek" satırı Hanefî görüşe göredir. Hac İlmihali, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre erkeklerin yüzlerini örtmesinin ceza gerektirmediğini not eder; bu konu mezheplere göre farklılık gösterebilir. Kadınların başı örtülü kalır; onlar için yasak olan yüzü örtmektir.

Yasakların bir kısmı insanlara ve canlılara zarar vermeme bilinciyle ilgilidir. Umre Yolcusu Rehberi, ihram yasaklarını yalnız Müslümanlara ya da insanlara karşı değil, canlı ve cansız hemen hiçbir şeye zarar vermeme bilinci kazandıran bir eğitim olarak anlatır. Sıradaki kişiyi itmek, tartışmak ya da sert konuşmak da bu yüzden ihram adabına aykırıdır.

İhramlıyken yıkanmak, kokusuz sabun kullanmak, diş fırçalamak, şemsiye ve çanta kullanmak, battaniyeyle örtünmek, ihram örtüsünü yıkayıp değiştirmek ve tedavi için ilaç kullanmak serbesttir. Umre Yolcusu Rehberi'nde bu davranışlar "ihramlı iken yasak olmayan" fiiller olarak sayılır; Hac İlmihali de "ihramlıya mübah olan şeyler" başlığıyla benzer bir liste verir.

Bu yazıda yararlanılan Diyanet kaynaklarında diş macunu için ayrı bir hüküm yer almıyor; tereddüt ediyorsanız kokusuz macun alın ya da kafiledeki din görevlisine sorun.

Kokulu sabun ve ıslak mendil

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kokulu sabun, deterjan ve ıslak mendil gibi temizlik malzemeleri koku sürünmekten çok temizlik için kullanılır. Kurul, kokusuz temizlik malzemesi kullanmayı tavsiye eder; kokulanma amacı olmadan kokulu temizlik malzemesi kullanmanın ise ceza gerektirmediğini belirtir. Hac İlmihali de Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre kokulu sabun kullanmanın caiz olduğunu not eder. Yine de tavsiyeye uymak en sade yoldur: valize kokusuz sabun, kokusuz şampuan ve kokusuz ıslak mendil koyun.

Parfüm, kolonya ve kokulu spreyler ise temizlik malzemesi değildir. Hac İlmihali, ihramlıyken vücuda, yatılacak yere veya ihram örtüsüne koku sürmenin, jöle, ruj, oje, briyantin, parfüm ve sprey kullanmanın ceza gerektirdiğini yazar.

Krem, merhem ve ilaç

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre tedavi için sürülen ilaç, merhem, krem ve yağlar için bir şey gerekmez. Süslenmek ya da güzel görünmek için bir uzvun tamamına krem, yağ veya jöle sürmek ise dem, bir kısmına sürmek bir fitre miktarı sadaka gerektirir. Pişik, çatlak ya da güneş yanığı için kullanacağınız merhemi kokusuz seçmeniz, tereddüdü baştan ortadan kaldırır.

İhram yasağını çiğneyen kişiye, ihlalin türüne ve süresine göre dem, bedene, sadaka-i fıtır ya da oruç cezası gerekir. Hac İlmihali cezaları dört çeşit olarak sayar. Dem, koyun veya keçi cinsinden kurban; bedene, deve veya sığır cinsinden kurbandır. Sadaka-i fıtır, bir fitre miktarı sadaka, yani bir insanı sabah akşam doyuracak gıda ya da bunun karşılığı paradır.

Fitre miktarının güncel karşılığı her yıl Diyanet tarafından açıklanır; ödeme yapacaksanız o yılın duyurusuna bakın.

Süre ve miktar ölçüsü

Giyimle ilgili yasaklarda ölçü süredir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre ihramlı kimsenin bir gündüz veya bir gece süresince dikilmiş elbise ya da iç çamaşırı giymesi dem, daha kısa süre giymesi sadaka-i fıtır gerektirir. Başı veya yüzü örtmek de aynı ölçüye tabidir.

Koku, tıraş ve tırnakta ölçü miktardır. Bir uzvun tamamına koku sürmek dem, daha azına sürmek sadaka gerektirir; burada süre aranmaz. Saçın veya sakalın en az dörtte birini tıraş etmek dem, daha azı sadaka gerektirir. Bir defada bir elin ya da bir ayağın tırnaklarının tamamını kesmek dem; tek tek kesilen her tırnak için ise ayrı sadaka gerekir. Kırılan tırnağı koparmak ceza gerektirmez.

Unutarak ya da bilmeyerek yapılan ihlal

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre unutma veya bilgisizlikle işlenen ihlalin hükmü mezhepler arasında tartışmalıdır. Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde unutarak ya da bilmeyerek işlenen ihlal de ceza gerektirir. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise elbise giymek ve koku sürünmek gibi yararlanma türü yasaklarda unutma ve bilgisizlik mazeret sayılır. Hac İlmihali, ihlalin kasten yapılmasının ayrıca günah olduğunu, bu durumda tövbe ve istiğfarın da gerektiğini ekler.

Ceza ne zaman ve nerede ödenir?

Hac İlmihali'ne göre cezayı ödemek için belirli bir zaman yoktur, ancak bir an önce ödenmesi efdaldir. Ceza kurbanları yalnız Harem bölgesinde kesilir; oruç ve sadaka ise her yerde ödenebilir. Din İşleri Yüksek Kurulu, Hanefî görüşe göre sadakanın Harem'de verilmesinin daha faziletli, dışarıda verilmesinin de caiz olduğunu belirtir. Hanefî görüşte mazeretsiz işlenen ve dem gerektiren ihlalde seçim hakkı yoktur; hastalık gibi bir mazeret varsa dem, üç gün oruç veya altı fakire birer sadaka-i fıtır arasından seçim yapılabilir.

Çocuklar ihram yasağını çiğnerse

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre ihrama girmiş çocukla umre yapan veli, çocuğun ihram yasaklarını işlememesine özen göstermelidir. Buna rağmen ihlal olursa Hanefî görüşe göre çocuğa ceza gerekmez; Şâfiî görüşe göre ise velinin izniyle ihrama giren çocuğun cezasını velisi öder. Çocuklarla yolculuğun diğer yönleri ailece umre yazımızda anlatılıyor. Bir ihlalden sonra ne yapacağınızdan emin değilseniz kafiledeki din görevlisine danışın; Türkiye'deyken 190 Diyanet Fetva Hattı'nı da arayabilirsiniz.

İhramlıyken duş alabilir, uyuyabilir, klimalı otobüste battaniyeyle örtünebilir ve sıcaktan korunmak için şemsiye kullanabilirsiniz; yeter ki erkekler başı, herkes yüzü açık tutsun ve kokulu ürün kullanılmasın. Hac İlmihali'ne göre Zülhuleyfe ile Mekke arası yaklaşık 450 km'dir; bu yüzden Medine üzerinden gidenlerin ihramla geçen ilk saatleri çoğu zaman otobüste geçer. Aşağıdaki pratik konular bu saatleri rahatlatır.

Yıkanma, duş ve abdest

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre ihramlı kimsenin ihramlı bulunduğu sürece gusül abdesti almasında bir sakınca yoktur. Duşta kokusuz sabun ve şampuan kullanın, saçınızı ve sakalınızı tarakla taramayın. Hac İlmihali'ne göre kaşınırken saçtan veya sakaldan üç tel düşerse yarım sadaka-i fıtır gerekir. Kendiliğinden düşen ya da hastalıktan dökülen saç için ise ceza gerekmez. Bu yüzden saçı yıkarken ovmak yerine suyla hafifçe durulamak daha temkinli bir yoldur.

Islanan ya da kirlenen izar ve ridâyı çıkarıp kuru takımı giymek serbesttir. Hac İlmihali, ihram örtülerini çıkarıp yıkamayı ve başka bir örtüyle değiştirmeyi ihramlıya mübah olan şeyler arasında sayar. Abdest alırken izarın ıslanmaması için önce kemeri bir kat yukarı sıkıştırmak işe yarar.

Uyku, klima ve otobüs yolculuğu

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre yüz ve baş örtülmeden nevresim, battaniye gibi giysi olarak kullanılmayan bir şeyle ayaklar dahil bütün vücudu örtmek ceza gerektirmez. Otobüste ve otel odasında klima soğuk geliyorsa ince bir battaniye ya da şal kullanın, ama erkekseniz başınıza çekmeyin. Hac İlmihali, palto ve ceket gibi bir şeyi giymeden omuzlara almanın da serbest olduğunu belirtir. Kadınların başı zaten örtülüdür; uyurken de yüz açık kalmalıdır.

Sıcak, ter ve sürtünme

Erkekler ihramlıyken iç çamaşırı giymediği için uzun yürüyüşte bacak arasında sürtünme ve pişik sık görülür. Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi, bulundurulması faydalı malzemeler arasında pişikler için koruyucu krem sayar. Tedavi amaçlı ve kokusuz bir krem ihram yasağına girmez. Ter emen pamuklu bir takım, gün içinde ikinci takıma geçmek ve yürüyüşü günün serin saatlerine bırakmak sürtünmeyi azaltır.

Umre Yolcusu Rehberi, dış ortamlarda şemsiye kullanmayı, günün çok sıcak saatlerinde zorunlu olmadıkça dışarı çıkmamayı önerir. Erkek ihramlı şapka ya da takke takamayacağı için şemsiye bu açığı kapatır. Gideceğiniz ayın havası ihram kumaşı seçimini de etkiler; aylara göre durumu umreye ne zaman gidilir yazımızda bulabilirsiniz.

İhram, Türkiye'de hac ve umre malzemesi satan mağazalardan ya da çevrim içi satış sitelerinden yola çıkmadan alınır; çoğu umre yolcusu için iki takım götürmek pratik olur. Fazilet Turizm'in umre programlarında yayımlanan fiyata dahil hizmetler listesinde ihram örtüsü yer almaz; bu nedenle ihramı kendiniz temin edersiniz. Listede "Hanımlara eşarp" ve "Tavaf çantası" ise dahil kalemler arasında geçer.

İki takım önerisinin dayanağı program akışıdır. Yayımlanan programlarda Mekke'ye varılan gün yapılan umreden sonra Hudeybiye ziyaretiyle birlikte isteyenler için tekrar umre imkânı, 14 günlük programda ayrıca Cirane umresi yer alır. Her yeni umre için yeniden ihrama girilir. Medine'den Mekke'ye geçiş günü terleyen ya da kirlenen takımı yıkayıp kurutmaya vakit bulamazsanız ikinci takım işinizi görür.

Takım sayısı dinî bir şart değil, pratik bir tercihtir. Hac İlmihali ihram örtüsünü değiştirmeyi ve yıkamayı serbest saydığı için tek takımla da umre yapılabilir. Uzun programlarda ve sıcak mevsimde iki takım, ikisinin de aynı anda kirli kaldığı durumlar için ise yanınızda küçük bir paket kokusuz çamaşır deterjanı bulundurmak işinizi kolaylaştırır.

İhram valizi: kısa malzeme listesi

Kokusuz ürün alırken "parfümsüz" ya da "kokusuz" ibaresine bakın. "Hafif kokulu" ve "doğal esanslı" yazan ürünler kokuludur. Valizinizin geri kalanını hazırlarken ilk kez umreye gidenler için hazırlık rehberimizdeki kontrol listesinden yararlanabilirsiniz.

Umrede ihramdan, tavaf ve sa'y tamamlandıktan sonra saçı tıraş ettirmek ya da kısaltmakla çıkılır; kadınlar saçlarının ucundan bir parmak boğumu kadar keser. Umre Yolcusu Rehberi'ne göre umre yolcusu sa'yi tamamladıktan sonra berberde veya otelde saçlarını tamamen kestirir ya da kısaltır, böylece ihramdan çıkar ve normal elbiselerini giyer. Din İşleri Yüksek Kurulu, ihramdan çıkmak için gusül abdesti almanın gerekmediğini, ama ter ve koku gibi sebeplerle duş alınabileceğini belirtir.

Kadınlar için ölçü Din İşleri Yüksek Kurulu'nun fetvasında yer alır: saçın en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar kesmek yeterlidir. Şâfiî mezhebine göre üç telden az olmamak üzere saçın bir kısmını kesmek yeterli görülür. Saçı kesmek için otel odasında küçük bir makas bulundurmak, kadınların bu işi rahatça yapmasını sağlar.

Bu aşamada en sık yapılan üç hatanın hükmü şöyledir:

• Sakal tıraşıyla çıkmaya çalışmak: Saç tıraşı yerine sakal tıraşı olmakla ihramdan çıkılmaz. Sakalın en az dörtte birini tıraş eden kişiye Hanefî görüşe göre dem gerekir.
• Başkasını erken tıraş etmek: İhramdan çıkma aşamasına gelmemiş kişi başkasını tıraş edemez. Bu aşamaya gelmiş ihramlılar ise birbirini tıraş edebilir.
• Tıraşı unutmak ya da geciktirmek: Tıraşı unutan kişi hatırladığı anda tıraş olur. Tıraş olmayan kişinin ihramı devam eder; bu sürede bir yasak çiğnenirse cezası gerekir.

Tavaf ve sa'yin nasıl yapıldığını Umre Nedir? rehberimizde, Mescid-i Haram'da tavaf alanlarını ve buluşma noktalarını Mescid-i Haram rehberimizde bulabilirsiniz.

İhramda en sık yapılan hatalar; örtüyü giymekle ihrama girildiğini sanmak, sağ omzu her yerde açık tutmak, erkeklerin ihram altına iç çamaşırı giymesi ve kokulu ürün kullanmaktır. Bu hataların bir kısmı yalnız bilgi eksikliğinden doğar ve ihram günü öncesinde kolayca önlenir. Aşağıdaki tablo her hatayı Diyanet kaynağındaki doğrusuyla eşleştirir.

Tablonun dışında kalan bir hata da bilgiyi tek kaynaktan, kulaktan dolma edinmektir. İnternette dolaşan bazı listeler kemeri yasak sayar; bu yazıdaki hükümler ise Diyanet İşleri Başkanlığı ve Din İşleri Yüksek Kurulu yayınlarına dayanır. Mezhepler arasında görüş farkı olan konularda Hanefî görüş esas alınmış, fark ayrıca belirtilmiştir.

İhramı yola çıkmadan evde bir kez denemek bu hataların çoğunu önler. İzarı bağlayıp yarım saat dolaşmak, kemerin ve terliğin rahat olup olmadığını gösterir; telbiyeyi de bu sırada birkaç kez yüksek sesle okuyabilirsiniz. Sık sorulan diğer umre sorularına sık sorulan sorular sayfamızda göz atabilirsiniz.

Fazilet Turizm'in yayımlanan umre programlarında yolculuk Medine'den başlar ve ihram hazırlığı, Medine'den Mekke'ye geçilen gün yapılır; aynı gün Mekke'de grup hâlinde umre yapılır. Gidiş uçuşu Medine'ye olduğu için bu programlarda uçakta ihrama girilmez. Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi'ne göre önce Medine'ye giden yolcular Medine'deki otellerinde ihram örtülerine bürünür ve Mekke yolu üzerindeki Âbâr-ı Ali (Zülhuleyfe) Mescidi'nde ihrama girer.

14 günlük umre programının yayımlanan kalkışlarında gidiş İstanbul–Medine, dönüş Cidde–İstanbul olarak yer alır. Programın üçüncü günü "Mekke'ye gitmek üzere hazırlıklarımız yapılır" ifadesiyle başlar; otellere yerleşip dinlendikten sonra grup hâlinde umre yapılır. 7 günlük umre programında aynı geçiş dördüncü gündür.

Hudeybiye günü programda "Hudeybiye ziyareti ve ardından isteyen umrecilerimiz için tekrar umre yapma imkanı" olarak geçer. Din İşleri Yüksek Kurulu, umre mevsiminde Harem dışına çıkarak ikinci, üçüncü umreyi yapmanın caiz olduğunu, bununla birlikte nâfile tavafın daha faziletli olduğunu belirtir. Tekrar umre yapıp yapmamak size kalmıştır; yapacaksanız temiz bir ihram takımı hazır bulunsun.

İhramla ilgili sorularınızı sormak için iki fırsatınız vardır. Fiyata dahil hizmetler arasında "Gidiş tarihinden önce umre semineri", "Fazilet Turizm rehberlik hizmetleri" ve "Fazilet Turizm umre rehber kitabı" yer alır. İhrama hangi noktada ve hangi saatte girileceğini o gün kafile rehberinize sorun; ihramı evde denerken takıldığınız noktaları da seminere not ederek götürün.

Program akışı ve dahil hizmetler faziletturizm.com'daki tur sayfalarından alınmıştır; tarihler ve akış dönemden döneme değişebilir.

Son kontrol: 09.11.2026

Süre seçimini henüz yapmadıysanız umre kaç günlük olmalı yazımız gece dağılımlarını karşılaştırır. Bütün kalkışları umre programları sayfamızda ve standart umre turları kategorisinde görebilirsiniz; güncel fiyat için programlara bakabilir ya da ofisimizi arayabilirsiniz.

• Diyanet İşleri Başkanlığı, Umre Yolcusu Rehberi, 8. baskı, Ankara 2025
• Din İşleri Yüksek Kurulu, Hac ve Umre ile İlgili Fetvalar, 3. baskı, Ankara 2025
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac İlmihali, 10. baskı, Ankara 2013
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac ve Umre Duaları, 2. baskı, Ankara 2026
• Din İşleri Yüksek Kurulu, Hac ve Umre fetvaları
• Diyanet Hac ve Umre Eğitim Portalı, Dualar
• Diyanet Hac ve Umre Eğitim Portalı, Kaynaklar
• TDV İslâm Ansiklopedisi, "İhram" maddesi, Salim Öğüt, c. 21, 2000
• Kur'an-ı Kerim Meali, Bakara suresi 196 ve 197. ayetler
• Diyanet Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü