Kadınlar İçin Umre Rehberi: Mahrem Şartı, Kıyafet ve Özel Hâller

Kadınlar için umre, ibadetin kendisi bakımından erkeklerin umresiyle aynıdır: ihrama girilir, Kâbe tavaf edilir, Safa ile Merve arasında sa'y yapılır ve saç kısaltılarak ihramdan çıkılır. Farklar ibadetin özünde değil; kıyafette, kadınlara özgü hâllerde ve yolculuğun düzenindedir.

Umre, yılın herhangi bir zamanında ihrama girip tavaf ve sa'y yaparak Kâbe'yi ziyaret etmektir. Adım adım uygulanışı Umre Nedir? rehberimizde anlatılır; bu yazı oradaki "Kadınların Umre İbadeti" bölümünü pratik ayrıntılarla genişletir. Kısa cevaplar için sık sorulan sorular sayfasına da bakabilirsiniz.

Yazıdaki fıkhî bilgiler, Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulunun fetvalarına ve bu fetvaları toplayan "Hac ve Umre ile İlgili Fetvalar" kitabına (3. baskı, Ankara 2025) dayanır. Mezhepler arasında görüş farkı olan yerlerde Hanefî görüş esas alınmış, diğer görüşler ayrıca belirtilmiştir.

Tablonun son satırı, kadınların en çok sorduğu konudur. Remel, erkeklerin tavafın ilk üç şavtında hızlı ve çalımlı adımlarla yürümesidir; Diyanet'in tanımında da erkeklere özgü bir sünnet olarak geçer. Âdet ve lohusalık ise umreye engel değildir, yalnızca tavafın zamanını değiştirir. Bu yüzden yazının büyük bölümü, bu hâlin umre takvimine nasıl yerleştirileceğine ayrıldı.

Yazıda iki ayrı soru da birbirinden ayrı tutulur. Birincisi, Suudi Arabistan'ın kadın yolculara uyguladığı giriş ve vize kuralıdır; bu, devletin idari düzenlemesidir ve zaman zaman değişir. İkincisi, mahremsiz yolculuk, âdet hâlinde umre ve ihram kıyafeti gibi konulardaki dinî hükümdür; bunun kaynağı fıkıhtır. Bir ülkenin vize vermesi dinî soruyu cevaplamaz, dinî görüş de vize kuralını değiştirmez.

Hayır; Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı, kadınların mahrem olmadan umre yapmasına izin verir. Bakanlığın resmî sıkça sorulan sorular sayfasında kadının mahremsiz umre yapıp yapamayacağı sorusu "Evet, izin verilmektedir" diye cevaplanır. Aynı sayfa, hac için de mahremin her pakette zorunlu olmadığını ve kadınların yalnız kadınlardan oluşan gruplara kaydolabildiğini belirtir.

Mahrem, bir kadının eşi ya da evlenmesi dinen ebediyen yasak olan baba, oğul, erkek kardeş gibi yakın erkek akrabasıdır. Geçmiş yıllarda belirli yaş gruplarındaki kadınlardan mahrem ya da organize grup şartı arandığı için bu konuda hâlâ eski bilgiler dolaşır. Güncel kuralı belirleyen, Bakanlığın kendi sayfasıdır.

Vize başvurusunda kadınlar için ne istenir?

Kadın yolcunun umre vizesi için istenen belgeler, erkek yolcudan farklı değildir: geçerli pasaport, vize başvurusu ve Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığının umre için istediği aşılar. Suudi Sağlık Bakanlığının umre sağlık şartları belgesine göre umreye gelen herkesin menenjit aşısı yaptırmış olması gerekir. Aşının türü ve geçerlilik süresi için umre menenjit aşısı yazımıza, vize adımları için umre vizesi rehberine bakabilirsiniz.

Fazilet Turizm'in umre programlarında vize işlemleri fiyata dahildir; başvuru acente tarafından yürütülür. 18 yaşından küçük kız çocukları ve gençler için veli bilgisi ve ek belgeler istenebilir. Bu ayrıntı vize türüne ve döneme göre değişebildiği için kayıt sırasında danışmanınızla teyit edin.

Grup içinde yolculuk neden hâlâ önemlidir?

Vize tarafında mahrem şartı aranmasa da yolculuğun nasıl yapılacağı ayrı bir konudur. Havalimanında karşılama, Mekke ile Medine arasındaki geçiş, otelde ulaşılabilecek bir görevli ve kalabalıkta buluşma noktası, yalnız seyahat eden bir kadının işini ciddi biçimde kolaylaştırır.

Fazilet Turizm programlarında Medine havalimanında karşılama temsilci tarafından yapılır; umre ibadeti, rehberimizde belirtildiği gibi erkek hocaların ve hoca hanım görevlilerin nezaretinde yerine getirilir. Diyanet'in fıkhî görüşünü uygulamak isteyen bir kadın için de güvenilir bir grup içinde bulunmak, bir sonraki bölümde görüleceği gibi belirleyici bir ölçüttür.

Son kontrol: 09.11.2026

Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, kadının mahremsiz yolculuğunu mezheplerin görüşleriyle birlikte ele alır ve evli kadının umreye gitmesini eşinin iznine bağlar. Konuyla ilgili fetva, Kurulun internet sitesinde "Evli bir kadın, kocasının iznini almadan veya yanında mahremi olmadan hac veya umreye gidebilir mi?" başlığıyla yayımlanır. Aynı metin, Diyanet'in 2025 tarihli 3. baskı "Hac ve Umre ile İlgili Fetvalar" kitabında da yer alır.

Fetva, mahremsiz yolculuk sorusunu farz olan hac üzerinden kurar ve mezheplerin görüşlerini şöyle aktarır:

Hanefî bir kadın için sonuç nedir?

Fetvaya göre Hanefî mezhebinde, evli bir kadının birlikte gideceği bir mahremi yoksa hacca gitmesi uygun değildir. Ancak kocasının iznini ve rızasını alan bir kadın, güvenilir bir hac organizasyonuyla Şâfiî ve Mâlikî mezheplerini taklit ederek mahremsiz hacca gidebilir.

Taklit, bir mezhebe bağlı kişinin belirli bir meselede başka bir mezhebin görüşüyle amel etmesidir. Fetvada bu imkân "güvenilir bir hac organizasyonu" şartına bağlanır; yani yalnız ve plansız bir yolculuk değil, düzenli bir grup kastedilir.

Eşinin izni neden ayrıca vurgulanır?

Fetva, farz olan hac ile farz olmayan umreyi birbirinden ayırır. Farz olan haccı yapmak isteyen ve yanında mahremi bulunan bir kadına eşinin engel olma hakkı yoktur. Umre ise farz olmadığı için fetvanın ifadesiyle "yanında mahremi olsa bile kocasının izni olmadan bir kadın umreye gidemez."

Bu hüküm, evli kadınlar için mahrem sorusundan önce gelir: umre kararı eşle birlikte verilir. Bekâr, dul ya da eşini kaybetmiş kadınların durumu bu fetvada ayrıca ele alınmaz. Kendi durumunuza özel bir cevap için Diyanet'in ALO 190 hattına ya da bulunduğunuz yerdeki müftülüğe danışabilirsiniz.

Pratikte üç soru sırayla sorulur. Evliyseniz eşinizin izni var mı? Yanınızda bir mahreminiz olacak mı, yoksa güvenilir bir grupla mı gideceksiniz? Grubun içinde size eşlik edecek kadın görevli ve sizinle aynı odayı paylaşacak hanımlar belli mi?

Bu sorulara verdiğiniz cevaplar, hangi görüşle amel edeceğinizi de belirler. Mezhep tercihi kişisel bir karardır; bu yazı yalnızca Diyanet'in yayımladığı görüşleri aktarır.

Kadınlar için ihrama özgü bir kıyafet yoktur; tesettüre uygun gündelik kıyafetle ihrama girilir ve yüz açık tutulur. Diyanet'in "İhram ne demektir?" fetvasında bu, "Kadınların ihrama girdikten sonra bürünmesi gereken özel bir kıyafet bulunmayıp sadece yüzlerini açık tutmaları yeterlidir" cümlesiyle ifade edilir. Fetva kitabında giyimle ilgili ihram yasaklarının "sırf erkekler için" olduğu da ayrıca belirtilir.

İhram, hac veya umreye niyet edip telbiye getirmektir; bu andan itibaren normalde serbest olan bazı davranışlar yasak hâle gelir. Yani ihram bir kıyafetin adı değil, girilen bir hâldir. Beyaz renk, belirli bir kumaş ya da "kadın ihramı" adıyla satılan bir ürün zorunlu değildir. Erkeklerin ihram örtüleri için ihram nasıl giyilir yazısına bakabilirsiniz.

Yüz örtüsü, peçe ve tıbbi maske

Diyanet'e göre kadınların yüzlerini örtmesi ceza gerektiren ihram yasaklarındandır. Hanefîlere göre mutat bir giysiyle bir gündüz ya da bir gece boyunca yüzü örtmek dem gerektirir; bundan kısa süre için sadaka-i fıtır verilir. Başın üst tarafında bir çıkıntı (terek) yapılarak yüze değmeyecek şekilde sarkıtılan örtü (sedl) ise fakihlere göre mutat giysi sayılmadığından yasak kapsamına girmez.

Tıbbi maske de mutat giysi sayılmaz. Diyanet'in tıbbi maske fetvasına göre ihramlı kadın ve erkeklerin tıbbi maske takması ihram yasağını ihlal etmez ve ceza gerektirmez. Kalabalıkta ya da toza ve bulaşıcı hastalıklara karşı maske takmak isteyenler bu hükme dayanabilir.

Eldiven ve çorap

Çorap ve kapalı ayakkabı yasağı erkekler içindir; kadınlar ihramda çorap ve ayakkabı giyebilir. Eldiven konusunda ise mezhepler ayrılır. TDV İslâm Ansiklopedisi'nin "İhram" maddesine göre Hanefî fakihleri, kadının ihramının yüzünde olduğunu bildiren hadise dayanarak eldivende sakınca görmez; Mâlikî, Hanbelî ve Şâfiî mezheplerinin mutemet görüşüne göre ise kadınların eldiven giymesi de sakıncalıdır. Görüş farkından kaçınmak isteyenler ihramlıyken eldiven kullanmamayı tercih edebilir.

Saat, toka, gözlük ve bandaj. Diyanet'e göre ihramlının gözlük, saat, kemer, toka gibi aksesuarları takması ihram yasağı kapsamına girmez. Baş ve yüz dışındaki bir yerde atel ya da bandaj kullanmak da ceza gerektirmez. Başörtüsünü sabitlemek için toka ya da iğne kullanmak bu bakımdan sorun oluşturmaz.

Koku, krem ve kına

İhramlı kimse koku kullanamaz. Hanefî görüşe göre bir uzvun tamamına süslenmek amacıyla krem, yağ ya da saç kremi sürmek veya kına yakmak dem; uzvun bir kısmına uygulamak bir fitre miktarı sadaka gerektirir. Tedavi amacıyla sürülen ilaç, merhem ve kremler için bir şey gerekmez.

Kokulu sabun, deterjan ya da ıslak mendilin koku amacı taşımadan temizlik için kullanılması Diyanet'e göre ceza gerektirmez; yine de kokusuz ürünler tavsiye edilir. Bu yüzden ihrama girmeden önce valizinize kokusuz sabun, şampuan ve deodorant koymanız işinizi kolaylaştırır.

İhramlıyken kıyafet değiştirmek. Diyanet'in elbise değiştirme fetvasına göre ihramlı kadının elbisesini çıkarması ya da değiştirmesinde herhangi bir sakınca yoktur. Umre tavafını birkaç gün beklemeniz gerekebileceği için yanınıza birden fazla takım almanız rahatlık sağlar.

Kadınların umre valizinde bol ve uzun dış kıyafet, yedek başörtüleri, çorap, rahat ayakkabı ve kokusuz bakım ürünleri bulunmalıdır. Kıyafet seçiminde ölçü, uzun süre yürürken ve oturup kalkarken tesettürün bozulmaması ve sıcakta rahat edilmesidir.

Fazilet Turizm programlarında hanımlara eşarp, tavaf çantası ve umre seyahat valizi fiyata dahildir; aşağıdaki liste bunları tamamlayacak şekilde hazırlandı. Genel valiz düzeni için ilk kez umreye gidenler için hazırlık rehberine bakabilirsiniz.

Renk ve kumaş nasıl seçilir?

Diyanet'in fetvalarında kadın kıyafeti için bir renk şartı bulunmaz. Sıcak aylarda açık renkli, nefes alan ve kolay kuruyan kumaşlar tercih edilir; ince ve vücut hatlarını belli eden kumaşlar ise rüzgârda ya da secdede sorun çıkarabilir. Uzun etekli elbiselerde yürürken takılmayan bir boy seçmek, yürüyen merdivenlerde ve kalabalıkta güvenlik sağlar.

Mevsime göre neler değişir? Yaz aylarında güneşten korunmak için şemsiye ve ince, açık renkli katmanlar öne çıkar. Diyanet'e göre başa tutturulan şemsiye bile mutat giysi sayılmadığından ceza gerektirmez; elde taşınan şemsiye için de bir sakınca yoktur. Kış aylarında ise Medine'de akşamlar serinleyebilir; ince bir mont ya da hırka yeterli olur. Hangi ayda nasıl bir hava beklendiğini umreye ne zaman gidilir yazısında ayrıca ele alıyoruz.

Ayakkabı ve çanta düzeni. Mescitlere ayakkabıyla girilmez; ayakkabılar raflara bırakılır ya da bir torbada yanınızda taşınır. Kalabalık günlerde rafların yeri karışabildiği için ayakkabıyı programla verilen tavaf çantasında taşımak pratiktir. Telefonu, otel kartını ve küçük bir su şişesini de aynı çantada tutabilirsiniz.

Evet; âdetli kadın umre için ihrama girebilir, tavaf dışındaki her şeyi yapabilir ve tavafı temizlendikten sonra yaparak umresini tamamlar. Diyanet'in mikat fetvasına göre âdetli ya da lohusa olmak ihrama girmeye engel değildir; bu hâldeki kadın mikat sınırını geçmeden, ihram namazı kılmadan niyet ve telbiye ile ihrama girer.

Hükmün dayanağı, Hz. Peygamber'in âdet gördüğü için ağlayan Hz. Âişe'ye "Kâbe'yi tavaf etmek dışında, haccedenlerin yaptığı her şeyi yap" buyurduğu rivayettir (Buhârî, Hayız, 1). Diyanet'in fetva kitabında umre tavafının son vakti için bir sınır olmadığı, umre ihramındaki kişinin tavafı herhangi bir vakitte yapabileceği de belirtilir. Yani âdetli kadın ihramlı olarak bekler, temizlendikten sonra umresini tamamlar.

Mikat, hac veya umre niyetiyle gelenlerin ihrama girmeden geçmemesi gereken sınırdır. Medine'den Mekke'ye geçen kafileler için mikat Zülhuleyfe'dir; uçakla gelenlerin durumu için mikat yerleri yazısına bakabilirsiniz.

Hayız, lohusalık ve istihaze ne demektir?

• Hayız (âdet), ergenlik çağındaki kadından belirli aralıklarla gelen kandır. Diyanet'in aktardığı Hanefî görüşe göre âdet en az üç, en çok on gündür; iki âdet arasındaki temizlik süresi en az on beş gündür.
• Lohusalık (nifas), doğumdan sonra gelen kandır. Tavaf, namaz ve oruç bakımından âdetle aynı hükümlere tabidir.
• İstihaze (özür kanı), âdet ve lohusalık dışında gelen kandır. Namaza ve tavafa engel değildir; özür sahibi kadın her namaz vakti için abdest alır ve o vakit içinde tavaf edebilir.

Diyanet'e göre hamile bir kadından gelen kan da âdet değil istihaze kanıdır. Menopoza girmiş bir kadından gelen kan da özür kanı kabul edilir; menopoza geçiş döneminde ise kanamanın türünü bir kadın doğum uzmanına tespit ettirmek uygun görülür.

Âdetli kadın Mekke ve Medine'de neler yapabilir?

Diyanet'in âdet ve lohusalık fetvasına göre bu hâldeki kadınlar namaz kılmaz, oruç tutmaz, Kâbe'yi tavaf etmez ve gerekmedikçe cami ve mescitlere girmez. Kur'an'a dokunma ve okuma konusunda ise İslâm bilginlerinin farklı görüşleri vardır.

Buna karşılık âdetli kadın dua edebilir; zikir ve dua anlamı taşıyan ayetleri okuyabilir; kelime-i şehadet, tevhid, istiğfar ve salavat getirebilir; tefsir, hadis ve fıkıh kitapları okuyabilir. Kafileyle yapılan ziyaretlerin bir bölümü de mescit dışındaki yerlere yapılır: Arafat, Müzdelife, Mina, Nur ve Sevr dağları, Uhud Şehitliği gibi. Bu günler, programın bu kısmını değerlendirmek için iyi bir fırsattır.

Tekerlekli sandalyedeki bir yakınına eşlik eden âdetli kadın. Diyanet'e göre metaf, yani tavafın yapıldığı alan Mescid-i Haram'ın içinde olduğundan âdetli kadının buraya girmemesi gerekir. Ancak âdetli bir kadın, hiçbir tavafa niyet etmeden tekerlekli sandalyede tavaf eden bir yakınına yardım etmek için metafa girerse kendisine ceza gerekmez. Yaşlı bir anne ya da babayla giden hanımlar için bu ayrıntı önemlidir; tekerlekli sandalye düzeni için yaşlılar ve engelliler için umre yazısına bakabilirsiniz.

Âdetin başladığı an, yapılacak işi belirler: ihramdan önce başlarsa ihrama yine girilir, tavaftan önce başlarsa tavaf beklenir, tavaftan sonra başlarsa sa'y yapılıp umre tamamlanır. Aşağıdaki tablo, Diyanet'in fetvalarındaki Hanefî görüşü özetler.

Dem, ihram yasağına ya da bir vacibe aykırılık durumunda ceza olarak kesilen koyun veya keçidir. Kesimin nasıl yaptırılacağını kafile hocanıza danışabilirsiniz.

İhramsız mikatı geçen kadın ne yapar? Bazı kadınlar âdetli oldukları için ihrama girmemeleri gerektiğini düşünüp mikatı ihramsız geçer. Diyanet'e göre bu durumda kişi, henüz umrenin işlerinden birine başlamadan geri dönüp mikat yerlerinden birinde ihrama girerse bir ceza gerekmez. Geri dönmezse bulunduğu yerden ihrama girer ve ceza olarak dem keser. Bu yüzden âdetli olsanız da kafileyle birlikte mikatta niyet edip telbiye getirmeniz gerekir.

Tavaftan sonra âdet başlarsa sa'y yapılır mı?

Evet. Diyanet'e göre sa'yi abdestli yapmak sünnettir; tavaf abdestli olarak yapıldıktan sonra sa'yin abdestsiz, cünüp ya da âdetliyken yapılması durumunda sa'y geçerli olur. Umre tavafını bitirdikten sonra âdeti başlayan kadın, sa'yini yapar ve saçını kısaltarak ihramdan çıkar; kendisine bir ceza gerekmez.

Âdet bitti sanılıp leke görülürse ne olur?

Hanefî görüşe göre normal âdet süresi geçtikten sonra görülen lekeler, âdetin azami süresi olan on gün içinde kalırsa âdetten sayılır. Âdetinin bittiğini düşünerek umre tavafını yapan kadın, on gün içinde leke görürse tavaf için gereken temizlik şartına uymamış olur ve dem gerekir; temizlendikten sonra tavafı iade ederse ceza düşer. Lekeler on günü aşarsa normal sürenin sonrası istihaze sayılır ve yapılan tavaf geçerli olur.

Fetvada, gusülden sonra görülen birkaç damla lekenin yalnızca abdesti bozduğunu söyleyen bazı Mâlikî fakihlerin ve lekenin âdetten sayılması için âdet kanamasına bitişik olmasını arayan bazı Hanbelî fakihlerin görüşleri de aktarılır; ihtiyaç hâlinde bu görüşlerle amel edilebileceği belirtilir. Böyle bir durumda kafiledeki hoca hanıma ya da hocaya danışmanız, doğru adımı birlikte belirlemenizi sağlar.

Kafile Mekke'den ayrılırken âdeti bitmemiş bir kadın için Diyanet'in ilk önerisi, mümkünse temizleninceye kadar Mekke'de kalıp tavafı sonra yapmaktır; bu mümkün değilse farklı mezheplerin çözümleri devreye girer. Kurulun bu konudaki fetvası seçenekleri ayrıntılı biçimde sıralar.

Hanefî görüş. Âdeti bitene kadar Mekke'de kalma imkânı olmayan kadın, Hanefî mezhebine göre tavafta temizlik farz değil vacip olduğu için umre tavafını âdetli olarak yapar ve ceza olarak bir küçükbaş hayvan (dem) kurban eder. İmkân bulup bu tavafı temiz olarak iade ederse ceza düşer.

Diğer mezheplerin görüşleri

Fetvada diğer görüşler de şöyle aktarılır:

• Şâfiî mezhebi: Âdetliyken yapılan tavaf hiçbir şekilde geçerli değildir; kadın tavafını temizlendikten sonra yapmalıdır.
• Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine ait bazı kaynaklar: Kadın, âdet sırasında kanın kesildiği temizlik aralığını gözler, o arada gusledip tavaf eder; bundan dolayı ceza gerekmez.
• Ahmed b. Hanbel'e nispet edilen görüş: Âdet dönemi sonuna kadar Mekke'de kalma imkânı olmayan kadının âdetli olarak yaptığı tavaf geçerlidir ve zaruret sebebiyle ceza gerekmez.

Fetva, "ihtiyaca göre bu görüşlerden biri ile amel edilebilir" ifadesiyle sona erer. Hangi görüşün size uygun olduğuna, kafiledeki din görevlisiyle birlikte karar vermeniz yerinde olur.

Pratikte ne zaman haber verilmeli? Mekke'de kalma imkânının olup olmadığı vize süresine, uçuş tarihine ve konaklama düzenine bağlıdır. Bu yüzden âdetin umre tavafından önce başladığını fark ettiğiniz anda hoca hanıma ya da kafile görevlisine bildirmeniz, seçeneklerin zamanında konuşulmasını sağlar. Son güne kalan bir bildirim, seçenekleri daraltır.

Umrede vacip olan bir veda tavafı yoktur; rehberimizdeki sık sorulan sorularda da umrede kudüm ve veda tavafı bulunmadığı belirtilir. Hacda bile Diyanet'e göre âdetli ya da lohusa kadının veda tavafı yapması vacip değildir ve kendisine bir şey gerekmez. Dolayısıyla ayrılış günü âdetli olan ve umresini daha önce tamamlamış bir kadının yapması gereken başka bir şey kalmaz.

Âdet geciktirici ilaçla yapılan umre geçerlidir; ancak Diyanet, ilaç kullanmadan organizasyonun alacağı tedbirlerle umreyi tamamlamayı daha uygun görür. Kurulun ilaç fetvasında İslâmî gelenekte kadınların hac ve umreyi herkesle birlikte yapabilmek için âdeti engelleyici bir yola başvurduğuna dair bir uygulama bilinmediği hatırlatılır.

Aynı fetvada âdet geciktirici ilaçların çoğu zaman âdet düzensizliklerine yol açabileceği belirtilir. Fetva kitabındaki ilgili cevapta ayrıca, kadınların âdet görmesinin sağlıklı olduklarını gösteren doğal bir durum olduğu ve herhangi bir zaruret olmadıkça ibadet gerekçesiyle de olsa bu doğallığa müdahale edilmemesi gerektiği vurgulanır.

İlaç kullanırken kanama ya da leke görülürse ne olur?

Diyanet'e göre ilaç her zaman etkili olmayabilir. Önceki âdetin bitiminden itibaren on beş gün geçtikten sonra âdet kanı renginde bir kanama başlar ve en az üç gün sürerse kadın âdetli sayılır; bu durumda namaz kılınmaz ve umre tavafı yapılmaz. Kanama on günü aşarsa mutat âdet süresinden sonrası istihaze sayılır.

İlacın yan etkisi olarak âdet dönemi dışında görülen ve âdet kanaması niteliğinde olmayan lekeler ise istihaze hükmündedir. Özür kanı gören kadın namazını kılar, orucunu tutar ve tavaf edebilir. Hangi kanamanın hangi gruba girdiğinden emin olamadığınızda uzman bir doktorun teşhisinden yararlanmak Diyanet'in de işaret ettiği yoldur.

Karar verirken nelere bakılır? İlaç kullanmak tıbbî bir karardır; hangi ilacın, ne zaman ve ne kadar süreyle kullanılacağını yalnızca kadın doğum uzmanınız belirleyebilir. Doktorunuza giderken şu bilgileri yanınızda götürmeniz işinizi kolaylaştırır:

• Kalkış ve dönüş tarihleri ile Mekke'de kalacağınız gecelerin tarihleri
• Son birkaç ayın âdet başlangıç tarihleri ve süreleri
• Kullandığınız diğer ilaçlar ve varsa kronik rahatsızlıklar
• Uçuş süresi ve yolculuk sırasında uzun süre oturacağınız bilgisi

İlaç kullanmamayı tercih eden kadınlar için en etkili tedbir, programın süresini ve kalkış tarihini âdet takvimine göre seçmektir. Bir sonraki bölüm bunu Fazilet Turizm programları üzerinden somutlaştırır.

Mekke'de kalınan gece sayısı arttıkça, âdeti umre sırasında başlayan bir kadının temizlenip tavafını yapacak zamanı bulma ihtimali de artar. Hanefî görüşe göre âdetin azami süresi on gün olduğu için, Mekke'de on güne yakın ya da daha uzun kalınan programlar bu konuda daha geniş bir pay bırakır.

Fazilet Turizm'in standart umre programlarında yolculuk Medine'den başlar; Medine günlerinin ardından Mekke'ye geçilir ve aynı gün grup hâlinde umre yapılır. Programlara göre gece dağılımı şöyledir:

Kısa programda neye dikkat edilir? 7 günlük programda Mekke'de üç gece kalınır. Âdet, Mekke'ye geçişten hemen önce ya da geçiş günü başlarsa, temizlenmeyi beklemek program takvimi içinde mümkün olmayabilir ve kafile ayrılırken âdeti bitmemiş kadınlar için anlatılan seçenekler gündeme gelir. Kısa program düşünen kadınların kalkış tarihini kendi döngülerine göre seçmesi bu yüzden daha önemlidir.

Uzun programlar ne kazandırır? 14 ve 20 günlük programlarda Mekke'de kalınan süre on gece ve üzerindedir. Âdet umre tavafından önce başlasa bile, temizlendikten sonra tavafı kafile hâlâ Mekke'deyken tamamlamak çoğu durumda mümkündür. Bu programlarda Hudeybiye ve Cirane gibi tekrar umre imkânları da bulunur; âdet nedeniyle bunlardan birine katılamamak bir eksiklik değildir, çünkü bunlar nafile umrelerdir.

Süre seçimini yalnızca âdet planına göre yapmak gerekmez; iş, aile ve bütçe de hesaba girer. Sürelerin genel karşılaştırması için umre kaç günlük olmalı yazısına, kalkış tarihleri için umre programları sayfasına bakabilirsiniz.

Medine'de âdet başlarsa

Program Medine'den başladığı için âdet bazen Medine günlerine denk gelir. Bu durumda Mescid-i Nebevî'deki namazlar ve Ravza ziyareti etkilenir; ancak Diyanet'e göre Ravza'da namaz kılmak ve kabr-i saadeti ziyaret etmek umrenin farzı, vacibi ya da sünneti değildir. Medine günlerinde âdetli olmak umrenize bir eksiklik getirmez; üstelik âdetin Medine'de başlaması, Mekke'ye geçildiğinde temizlenmiş olma ihtimalini de artırır.

Hamileyken umreye gidip gitmeme kararı, gebeliğin seyrine göre kadın doğum uzmanıyla birlikte verilir; Diyanet'in hac ve umre fetvalarında gebelik umreye engel olarak geçmez. Belirleyici olan, uzun yürüyüş, sıcak, kalabalık ve uçuşun sizin ve bebeğinizin sağlığı açısından uygun olup olmadığıdır.

Umrenin temel işleri yürüyüş gerektirir: Kâbe'nin etrafında yedi şavt tavaf ve Safa ile Merve arasında yedi şavt sa'y, kalabalık günlerde uzun sürebilir. Buna Medine ve Mekke'deki ziyaretler, otel ile mescit arasındaki yol ve havalimanı geçişleri eklenir. Doktorunuza bu tabloyu anlatarak gitmeniz, değerlendirmenin gerçekçi olmasını sağlar.

Uçuş ve havayolu kuralları

Havayolları gebeliğin ileri haftalarında doktor raporu ister ve belirli bir haftadan sonra hamile yolcu kabul etmez. Türk Hava Yolları'nın "Hamilelikte Seyahat" sayfasına göre 28. haftanın başından 35. haftanın sonuna kadar, "uçakla seyahatinde sakınca yoktur" ibareli doktor raporuyla uçulabilir; 36. hafta ve sonrasında rapor olsa bile hamile yolcu kabul edilmez. Kurallar havayoluna göre değişebildiği için biletleme öncesi güncel sayfayı kontrol edin; umre süresi boyunca gebelik haftasının ilerleyeceğini, dönüş uçuşunun da bu sınırlara takılabileceğini hesaba katın.

Sağlık şartları ve sigorta. Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığının 1447 (2026) umre sağlık şartları belgesinde hamile kadınlar, yolculuktan önce COVID-19 aşısı ya da bağışıklık belgesi istenen gruplar arasında sayılmıştı. Bu belge sezon sezon yenilendiği için yolculuk tarihinizdeki güncel sürümü kontrol edin; menenjit aşısının gebelikte uygunluğunu da doktorunuza sorun.

Fazilet Turizm'in umre programlarında zorunlu seyahat sigortası ile sağlık kurumlarından sağlık hizmeti ve refakat fiyata dahildir. Poliçenin gebelikle ilgili durumları hangi kapsamda karşıladığını kayıt sırasında sormanız yerinde olur. Kronik hastalık ve ilaçlar için umrede sağlık yazısına bakabilirsiniz.

Tavaf ve sa'yde tekerlekli sandalye. Diyanet'e göre gücü yeten kimsenin tavaf ve sa'yi yürüyerek yapması Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde vaciptir; ancak hasta, yürüyemeyecek kadar yaşlı ve özürlü olanlar tavaf ve sa'yi tekerlekli sandalyeyle yapabilir. Gebelikte yürümeyi zorlaştıran bir durum varsa bu kolaylığın size uygulanıp uygulanamayacağını doktorunuz ve kafile hocanızla konuşun. Yorulduğunuzda şavtlar arasında kısa ara vermek de mazeret hâlinde mekruh sayılmaz.

Gebelikte kanama olursa

Diyanet'in fetvasına göre hamile bir kadının gördüğü kanama âdet değil istihaze kanıdır; yalnızca abdesti bozar, gusül gerektirmez ve tavafa engel değildir. Ancak gebelikte görülen her kanama aynı zamanda tıbbî bir uyarıdır; fıkhî hükmünden önce vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir.

Son kontrol: 09.11.2026

Kadınlar Ravza'yı iki ayrı dilimde ziyaret edebilir: sabah namazından sonra saat 11.00'e kadar ve yatsı namazından sonra gece 02.00'ye kadar; cuma günleri sabah dilimi 09.00'da biter. Bu saatler, Suudi resmî haber ajansı SPA'nın 20 Ekim 2026 tarihli haberinde yer alan düzendir ve ziyaret için Nusuk uygulamasından randevu alınması gerekir.

Ravza-i Mutahhara, Mescid-i Nebevî'de Hz. Peygamber'in kabr-i saadeti ile minberi arasındaki alandır. Diyanet'in fetva kitabında aktarılan hadiste Hz. Peygamber, "Evimle minberimin arası, cennet bahçelerinden bir bahçedir" buyurur (Buhârî, Fadlu's-salât fî Mescidi Mekke ve'l-Medîne, 5; Müslim, Hac, 502).

Nusuk randevusu nasıl işler?

Nusuk, Suudi Arabistan'ın hac ve umre işlemleri için kullandığı resmî platform ve uygulamadır. SPA'nın 5 Aralık 2025 tarihli haberine göre Ravza ziyareti için Nusuk üzerinden alınan izin 365 günde bir kez verilir; mescidin yakınındayken anlık erişim yolu da kullanılabilir. Girişler, güney avlular üzerinden Mekke Kapısı olarak bilinen 37 numaralı kapının önünden ve belirlenen güzergâhlarla yapılır; yaşlı ziyaretçiler belirlenen kurallar çerçevesinde tekerlekli sandalyeyle girebilir.

Randevu adımları, saat seçimi ve ziyaret adabı Ravza ziyareti ve Nusuk randevusu yazısında ayrıntılı olarak anlatılır. Ramazan ve hac mevsiminde saatler ayrıca duyurulur; o dönemlerde gidecekseniz güncel duyuruyu kontrol edin.

Ravza ziyaretine nasıl hazırlanılır? Kadın ziyaret dilimleri namaz vakitlerine bağlı olduğu için randevunuzu Medine'ye varmadan önce planlamanız işinizi kolaylaştırır. Fazilet Turizm programlarında Medine'ye varış günü otele yerleşildikten sonra Peygamber Efendimiz'in ziyaretine gidilir; kadınların Ravza'ya girişi ise yukarıdaki dilimlere ve Nusuk randevusuna bağlıdır. Randevu saatinizi hoca hanım görevliyle paylaşırsanız grup programıyla çakışmayan bir düzen kurulabilir.

Âdetli kadın Ravza'yı ziyaret edebilir mi?

Diyanet'e göre âdetli ya da lohusa kadınlar gerekmedikçe cami ve mescitlere girmez; Ravza da Mescid-i Nebevî'nin içindedir. Aynı Kurulun fetva kitabında, Ravza'da namaz kılmanın ve kabr-i saadeti ziyaret etmenin haccın ya da umrenin farzı, vacibi veya sünneti olmadığı, bunları yapamadan Medine'den ayrılanların ibadetinde bir eksiklik olmayacağı açıkça belirtilir.

Ayrıca Hz. Peygamber'in mescidinde kılınan namazın fazileti yalnız Ravza'ya özgü değildir; Diyanet'e göre bu fazilet genişletilmiş alanlar dahil mescidin tamamını kapsar. Ravza randevusu bulamayan kadınlar da Mescid-i Nebevî'nin kadın bölümlerinde namazlarını kılarak aynı faziletten yararlanır. Mescidin genel düzeni için Mescid-i Nebevî kuşbakışı sayfasına bakabilirsiniz.

Son kontrol: 09.11.2026

İki mescitte de cemaatle kılınan namazlar için kadınlara ayrılmış bölümler vardır; tavaf ve sa'y ise kadın ve erkeklerin birlikte bulunduğu ortak alanlarda yapılır. Kadın bölümlerinin hangi kapıdan ve hangi katta olduğu, mescit yönetiminin düzenlemelerine göre dönem dönem değişir.

Mescid-i Nebevî'de kadın bölümleri

Mescid-i Nebevî'de kadınlar, kendilerine ayrılmış bölümlerde namaz kılar. SPA'nın Mart 2025 tarihli haberine göre Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevî İşleri Genel Kurumu, kadın ziyaretçiler için kapılara yakın alanlar, giriş ve çıkışı kolaylaştıran rampalar ve namaz alanlarına yönlendiren tabelalar hazırlamıştır. Aynı habere göre kadın bölümlerinde 182 tuvalet bulunur, doğu tarafına elektrikli asansörler yerleştirilmiştir ve ücretsiz tekerlekli sandalye hizmeti verilir.

Medine otelleri mescide yakın olduğu için kadın bölümlerine yürüyerek ulaşmak çoğu zaman kolaydır; Fazilet Turizm'in 14 günlük programında Medine otelleri Mescid-i Nebevî'ye 150-250 metre mesafededir. İlk gün otelden hangi kapıya yürüdüğünüzü ve o kapının numarasını not almanız, sonraki günlerde yolunuzu kısaltır.

Mescid-i Haram'da kadınlara ayrılan namaz alanları

Mescid-i Haram'da da kadınlara ayrılmış namaz alanları bulunur. SPA'nın Şubat 2026 tarihli haberine göre Ramazan döneminde yaşlı ve engelli kadınlar için ayrılan namaz alanları; zemin katta 88 numaralı kapının yakınında, Şubeyke bölgesinde 68 numaralı kapının yakınında ve güney avluda Ecyad köprüsünün yanında yer alıyordu. Kurum, Mart 2025'te Ramazan için kadınlara özel namaz odalarında sağlık ekibi, kayıp eşya hizmeti ve Kur'an ezberi ile okuma düzeltme dersleri gibi hizmetler sunulduğunu da duyurmuştu.

Bu yerler Ramazan için yapılan düzenlemelerdir; yılın diğer aylarında yerler değişebilir. Mescid-i Haram'ın kapıları, katları ve tavaf alanlarının genel düzeni için Mescid-i Haram rehberine bakabilirsiniz.

Namaz vaktinde nerede durulur? Namaz vakti yaklaşırken tavafta ya da sa'yde olan kadınların, erkek safları arasında kalmamak için en yakın kadın bölümüne geçmesi tavsiye edilir; görevliler saf düzenini yönlendirir. Ezandan sonra kadın bölümüne ulaşmak kalabalık nedeniyle uzun sürebileceğinden, tavafa namaz vaktine yakın değil, iki namaz arasında başlamak daha rahattır. Kâbe'nin çevresi ve mataf hakkında genel bilgi için Kâbe sayfasına bakabilirsiniz.

Kalabalıkta tavaf ve sa'yi rahat tamamlamanın yolu, sıkışmanın en yoğun olduğu noktalardan uzak durmak, saati iyi seçmek ve gruptan ayrı düşmemek için önceden bir buluşma noktası belirlemektir. Diyanet'in fetvaları da kalabalıkta kendinize ve başkalarına zarar vermemeyi sünnetlerin önüne koyar.

Hacer-i Esved ve kalabalık hakkında Diyanet ne der?

Hacer-i Esved, tavafın başlangıç noktası olan ve Kâbe'nin bir köşesine yerleştirilmiş siyah taştır. Diyanet'e göre tavaf yeri tenha olur ve Hacer-i Esved'e yaklaşmak mümkünse öpülür; bu imkân yoksa uzaktan eller kaldırılıp "Bismillâhi Allâhü ekber" denerek selamlanması yeterlidir.

Aynı fetvada izdiham sırasında Hacer-i Esved'i öpmek için başkalarına eziyet etmenin ve kadın erkek sıkışık hâlde bulunmanın caiz olmadığı, Hacer-i Esved'e dokunamamanın tavafta hiçbir eksikliğe sebep olmadığı açıkça belirtilir. Kâbe duvarına yakın, en yoğun halkaya girmek yerine biraz dışarıdan tavaf etmek bu yüzden hem daha güvenlidir hem de tavafta bir eksiklik doğurmaz.

Hangi saatler daha rahattır?

Mescid-i Haram'da yoğunluk, beş vakit namazın etrafında dalgalanır: ezandan önce mescide girenler ve namazdan hemen sonra tavafa başlayanlar matafı doldurur. Cuma günleri, Ramazan ayı ve özellikle Ramazan'ın son on gecesi yoğunluğun belirgin biçimde arttığı zamanlardır. Namaz vakitlerinin hemen öncesi ve sonrası yerine iki vaktin ortasına denk gelen saatleri seçmek, çoğu dönemde daha rahat bir tavaf sağlar.

Üst katlarda tavaf turu daha uzundur, ama zemindeki sıkışıklıktan uzak kalmak isteyenler için bir seçenektir. Fazilet Turizm programlarında yer alan akşam namazı sonrası toplu tavaflar ise grubunuzla birlikte, hoca nezaretinde tavaf etme imkânı verir. Ramazan'da gidecekseniz yoğunluk planlaması için Ramazan umresi yazısına bakabilirsiniz.

Abdest ve temas konusunda ne bilinmeli? Kalabalıkta kadın ve erkeklerin elinin birbirine değmesi kaçınılmaz olabilir. Diyanet'in fetvasına göre Hanefî mezhebinde kadın ve erkeklerin ellerinin birbirine değmesi abdesti bozmaz; Şâfiî mezhebine göre bozar, ancak Şâfiî olanlar bu konuda Hanefî mezhebini taklit edebilir. Tavaf ve sa'y sırasında yaşlılık, hastalık ya da izdiham gibi bir mazeret nedeniyle şavtlar arasında ara vermek de mekruh sayılmaz.

Gruptan ayrı düşmemek için. Mescid-i Haram'ın büyüklüğü, ilk günlerde yön bulmayı zorlaştırır. Kaybolma riskini azaltmak için şunlar işe yarar:

• Grubunuzla her tavaftan önce belirli bir kapı numarasını buluşma noktası olarak belirleyin.
• Otelin adresini ve kartını, hoca hanımın ve kafile görevlisinin telefon numarasını yanınızda taşıyın.
• Telefonunuzun şarjını dolu tutun; küçük bir taşınabilir şarj cihazı işinizi kolaylaştırır.
• Yaşlı bir yakınınızla tavaf ediyorsanız ayrı düşerseniz nerede bekleyeceğinizi önceden konuşun.

Tek başına umreye katılan bir kadının kalacağı oda, kayıt sırasında seçilen oda tipine ve odanın kimlerle paylaşılacağına göre belirlenir; bu ayrıntıyı rezervasyon talebinde açıkça yazmak gerekir. Fazilet Turizm'in fiyat kademesi yayımlanan umre programlarında kişi başı fiyatlar 2, 3 ve 4 kişilik odalar için verilir; tek kişilik konaklama için sitede ayrı bir fiyat kademesi bulunmaz, bu talep danışmanla ayrıca konuşulur.

Oda tipi seçiminin fiyatı nasıl etkilediği ve aile içinde oda dağılımının nasıl yapılacağı ailece umre ve oda tipi yazısında anlatılır. Aynı mantık, birlikte gitmeye karar veren anne ve kızlar, kardeşler ya da arkadaş grupları için de geçerlidir: üç ya da dört hanım aynı odayı seçtiğinde kişi başı fiyat düşer ve oda arkadaşlarınızı baştan bilirsiniz.

Kayıt sırasında sorulacak sorular

Tek başına katılacaksanız rezervasyon aşamasında şu soruların cevabını netleştirin:

1. Odayı kaç kişiyle paylaşacağım ve oda arkadaşlarım nasıl belirlenecek?
2. Oda arkadaşlarımın da hanım olacağı ve aynı kafilede yer alacağı teyit edildi mi?
3. Mekke ve Medine'de bana eşlik edecek hoca hanım görevli kim, ona nasıl ulaşacağım?
4. Otel ile mescit arasındaki ulaşım servisle mi, yürüyerek mi sağlanıyor?
5. Tek kişilik oda talep edersem fiyat ve müsaitlik nasıl değişir?

Otel mesafesi ve servis neden önemlidir? Otel ile mescit arasındaki mesafe, özellikle gece geç saatlerde ya da sabah namazına giderken yalnız yürüyen bir kadın için önemli bir konfor ölçütüdür. Fazilet Turizm'in 14 günlük programında Mekke otelleri Mescid-i Haram'a 1000-1200 metre mesafede ve servislidir; Medine otelleri ise Mescid-i Nebevî'ye 150-250 metre mesafededir.

Mesafenin fiyata ve günlük düzene etkisi için umre otel seçimi yazısına, programlarda kullanılan oteller için umre otelleri sayfasına bakabilirsiniz. Servis saatlerini ilk gün öğrenmeniz, Ravza randevusu ve gece tavafı gibi saatleri planlamanızı kolaylaştırır.

Gidiş öncesi seminer ve hoca hanım. Fazilet Turizm programlarında gidiş tarihinden önce umre semineri düzenlenir. Seminer, âdet hâli, ihram kıyafeti ve Ravza randevusu gibi kadınları ilgilendiren soruları yolculuk başlamadan sormak için uygun bir zamandır. Yolculuk boyunca umre ibadeti, erkek hocaların ve hoca hanım görevlilerin nezaretinde yerine getirilir; özel hâlinizle ilgili soruları hoca hanıma rahatça iletebilirsiniz.

Kadınlar ihramdan çıkmak için saçlarını tıraş etmez; Hanefî görüşe göre saçın en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar kesmek yeterlidir. Diyanet'in fetva kitabında bu ölçü Hanefî kaynaklara dayanarak verilir; Şâfiî mezhebine göre ise saçtan en az üç tel kesmekle ihramdan çıkılmış olur.

Tahallül, ihramdan çıkmak için saçı tıraş etmek ya da kısaltmaktır; bu yapılana kadar ihram yasakları devam eder. Saçınız uzunsa ve örgülü ya da toplu duruyorsa, kesimi kolaylaştırmak için saçın uçlarını bir araya toplamak ve küçük bir makasla parmak boğumu kadarını almak pratik bir yoldur.

Sa'y yapılmadan saç kısaltılırsa ne gerekir?

Sıralama önemlidir: önce tavaf, sonra sa'y, en son saç kısaltma. Diyanet'e göre Hanefî mezhebinde umre tavafını tamamlayan bir kadın sa'y yapmadan saçını kısaltırsa ihramdan çıkmış olur, ancak sa'yi yine yapması gerekir; vacip olan sa'yi saç kısaltmadan sonraya bıraktığı için kendisine dem gerekir.

Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre ise sa'y umrenin rüknüdür; sa'y yapılmadan saç kısaltmakla ihramdan çıkılmış olmaz ve ihram yasağı işlenmiş olur. Bu yüzden sa'y bitmeden makası çıkarmamak, her iki görüşe göre de en sağlam yoldur.

Âdetliyken tavaf ve sa'y yapılıp saç kesildiyse. Diyanet'e göre Hanefî mezhebinde temizlik tavafın vacibi olduğu için, âdetli ya da lohusa iken umrenin tavaf ve sa'yini yapıp saçını keserek ihramdan çıkan kadının bir dem kesmesi gerekir; temizlendikten sonra tavafı iade ederse ceza düşer. Şâfiî mezhebinde ise âdetliyken yapılan tavaf ve sa'y geçerli olmadığından bunların temizlendikten sonra yeniden yapılması gerekir. Bu durumla karşılaşan kadınların, Mekke'den ayrılmadan önce hoca hanıma danışması tavafı iade etme fırsatını kaçırmamasını sağlar.

Kadınlar için umre hazırlığı, herkes için geçerli belgelerin yanında üç ek başlık içerir: eş izni ve yolculuk düzeni, âdet takvimi ve kıyafet. Aşağıdaki liste, yazıda anlatılanları kayıt öncesinden dönüşe kadar sıraya koyar.

Kayıttan önce:

1. Evliyseniz umre kararını eşinizle birlikte verin; Diyanet'e göre umre için eşin izni gereklidir.
2. Mahreminizle mi, güvenilir bir grupla mı gideceğinizi netleştirin.
3. Son birkaç ayın âdet tarihlerini çıkarın ve kalkış tarihini buna göre değerlendirin.
4. Mekke'de kaç gece kalacağınıza bakarak program süresini seçin.
5. Hamileyseniz ya da âdet geciktirici ilaç düşünüyorsanız kadın doğum uzmanıyla görüşün.

Kayıt sırasında:

1. Oda tipini ve oda arkadaşlarınızın nasıl belirleneceğini sorun.
2. Hoca hanım görevlinin kim olduğunu ve ona nasıl ulaşacağınızı öğrenin.
3. Seyahat sigortasının kapsamını, özellikle gebelik ve kronik hastalıklar açısından sorun.
4. 18 yaşından küçük bir kızınız sizinle gelecekse istenecek belgeleri teyit edin.

Yola çıkmadan önce:

1. Menenjit aşısını ve Suudi Sağlık Bakanlığının istediği diğer aşıları zamanında yaptırın.
2. Valize 3-4 takım bol kıyafet, yedek başörtüsü, çorap ve kokusuz bakım ürünleri koyun.
3. Ravza randevusu için Nusuk uygulamasını telefonunuza kurun.
4. Gidiş öncesi umre seminerine katılın ve özel hâlinize dair sorularınızı orada sorun.

Umre sırasında:

1. Âdetliyseniz de mikatta niyet edip telbiye getirerek ihrama girin.
2. Âdet umre tavafından önce başlarsa hoca hanıma hemen haber verin.
3. Yüzünüzü örtmeyin; tıbbi maske ve başın üstünde çıkıntı yapılarak yüze değmeyecek şekilde sarkıtılan örtü serbesttir.
4. Sa'y bitmeden saçınızı kesmeyin; kesimde saçın en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar alın.

Fiyat, kalkış tarihleri ve oda seçenekleri programdan programa değişir; güncel bilgiyi umre programları sayfasından görebilir ya da rezervasyon talebi bırakarak danışmanınızın sizi aramasını sağlayabilirsiniz.

Yazıdaki fıkhî bilgiler Diyanet İşleri Başkanlığı kaynaklarına, değişken kurallar ise Suudi Arabistan'ın ve havayolunun resmî sayfalarına dayanır. Son kontrol: 09.11.2026

• Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu: Hac ve Umre ile İlgili Fetvalar, 3. baskı, Ankara 2025
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Evli bir kadın, kocasının iznini almadan veya yanında mahremi olmadan hac veya umreye gidebilir mi?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: İhram ne demektir?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: İhramlı kimsenin tıbbi maske takması ceza gerektirir mi?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Bir kadın ihramlı iken elbise değiştirebilir mi?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Bir kadın, âdetli veya lohusa olduğu için ihrama girmeden mikatı geçip Mekke'ye girerse ne yapmalıdır?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Kadınların âdet veya lohusalık hâllerinde yapamayacakları şeyler nelerdir?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Âdeti bitmeden Mekke'den ayrılmak zorunda kalan kadın bu hâliyle ziyaret veya umre tavafını yapabilir mi?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Kadınların hac veya umrede âdet hâllerini geciktiren veya öne alan ilaç kullanmaları durumunda ibadetleri geçerli midir?
• TDV İslâm Ansiklopedisi: İhram maddesi
• Suudi Arabistan Hac ve Umre Bakanlığı: Sıkça Sorulan Sorular
• Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığı: Umre için sağlık şartları ve öneriler, 1447 (2026)
• SPA: Ravza'da kadın ve erkekler için iki günlük ziyaret dilimi (20 Ekim 2026)
• SPA: Ravza ziyaret saatleri ve Nusuk izni (5 Aralık 2025)
• SPA: Mescid-i Nebevî'de kadın ziyaretçilere yönelik hizmetler (28 Mart 2025)
• SPA: Mescid-i Haram'da Ramazan için kadınlara özel namaz odaları (16 Mart 2025)
• SPA: Mescid-i Haram'da yaşlı ve engelliler için namaz alanları (25 Şubat 2026)
• Türk Hava Yolları: Hamilelikte Seyahat