Umrede Okunacak Dualar: Telbiye, Tavaf ve Sa'y Duaları

Umrede belirli bir dua metnini okumak şart değildir; hükmü bağlayıcı olan tek söz, ihrama girerken söylenen telbiyedir. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Kur'an'da geçen ya da Hz. Peygamber (s.a.s.) ve sahabeden rivayet edilen duaları okumak “yerinde ve daha uygun olsa da bu duaları aynen okumak zorunlu değildir.” Kişi, önceden bildiği ve okumaya devam ettiği duaları da okuyabilir.

Aynı fetvaya göre Arapça telaffuzda güçlük çekenler, okumak istedikleri duanın tercümesini okuyabilir. Fetva şu cümleyle biter: “Esasen kişinin Yüce Yaratıcı'ya gönlünü açıp yakarmasında en güzel yol, içinden geldiği gibi dua etmesidir.” Diyanet'in 2026 baskılı Hac ve Umre Duaları kitapçığı da aynı ifadeyle açılır (Din İşleri Yüksek Kurulu fetvası).

Bu genel kural, umredeki bütün sözlerin aynı ağırlıkta olduğu anlamına gelmez. Bazı sözlerin fıkhî bir hükmü vardır, bazıları sünnet ya da müstehaptır, bazıları da dua kitaplarında derlenmiş, okunması güzel fakat bağlayıcı olmayan metinlerdir. Bu ayrımı bilen biri, kalabalık bir tavafta kitapçığın sayfasını kaçırdığında ibadetinin eksik kalmadığını da bilir.

Hüküm terimleri ne anlama gelir?

Aşağıdaki tablo, yazı boyunca geçen hüküm kelimelerini umreden örneklerle özetler. Örnekler Diyanet'in esas aldığı Hanefî mezhebine göredir; ayrıntılar mezheplere göre farklılık gösterebilir.

Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre telbiye ihramın farzı değil sünnetidir; bu mezheplere göre niyet eden fakat telbiye getirmeyen kişi de ihrama girmiş sayılır (İhram ne demektir? fetvası). Diyanet yayınlarında Hanefî görüşü esas alınır, bu yazıda da öyle yapıldı.

Umrede dua ve zikirlerin okunduğu başlıca duraklar sırasıyla ihram anı, Harem sınırı, Mescid-i Haram'ın kapısı, Kâbe'nin ilk görüldüğü an, tavaf, tavaf namazı, zemzem, Safa, sa'y ve Merve'dir. Her durağın sözü ve hükmü farklıdır; tablo, Diyanet yayınlarının bu duraklar için söylediklerini tek yerde toplar.

“Önerilen dua” ifadesi, Diyanet yayınlarında yer alan fakat bir hüküm bağlanmamış ya da zorunlu olmadığı açıkça yazılmış metinler için kullanıldı. Tablodaki hiçbir önerilen duanın okunmaması umreyi eksik bırakmaz.

Dua metinleri, Diyanet'in Hac ve Umre Eğitim Portalı'ndaki dualar sayfası, Hac ve Umre Duaları kitapçığı (2026), Umre Yolcusu Rehberi (2025) ve Hac İlmihali ile karşılaştırılmıştır. Son kontrol: 09.11.2026.

Umrenin adım adım yapılışını ayrıca okumak isterseniz umre nedir ve nasıl yapılır rehberimize bakabilirsiniz. Bu yazı, o adımların her birinde ne söyleneceğine odaklanır.

Telbiye, hac ya da umre için ihrama giren kişinin “Lebbeyk” diye başlayan cümleleri söylemesidir; kelime sözlükte “emre icabet etmek” anlamına gelir. Diyanet'in Hac İlmihali, telbiyeyi Allah'ı şanına yakışır şekilde öven ve O'na teslimiyeti ifade eden sözler olarak tanımlar. Umre duaları arasında hükmü en güçlü olan sözdür.

İhram, hac veya umre niyetiyle, başka zamanlarda serbest olan bazı davranışları kişinin belirli bir süre kendine yasaklaması demektir. Diyanet'in Hac Sözlüğü'ne göre “İhram niyyet ve telbiye ile olur.” İhram örtülerinin nasıl giyildiğini ihram nasıl giyilir yazımızda anlattık.

Telbiyenin okunuşu ve anlamı

Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığındaki okunuş şöyledir:

Lebbeyk, Allâhümme lebbeyk. Lebbeyk, lâ şerîke leke lebbeyk. İnne’l-hamde ve’n-ni‘mete leke ve’l-mülk, lâ şerîke lek.

Aynı kitapçıktaki anlamı:

Buyur Allah’ım buyur! Emrindeyim buyur! Senin hiçbir ortağın yoktur. Emrindeyim buyur! Şüphesiz hamd sana mahsustur. Nimet de senin, mülk de senindir. Senin hiçbir ortağın yoktur.

Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi aynı metni “Buyur Allah’ım buyur! Buyur, senin hiçbir ortağın yoktur. Buyur, şüphesiz her türlü övgü, nimet, mülk ve hükümranlık sana mahsustur. Senin ortağın yoktur.” diye çevirir ve Müslim, Hac, 19'a dayandırır. Hac İlmihali ise bu telbiyenin Hz. Peygamber'in getirdiği telbiye olduğunu Ebû Dâvûd, Menâsik, 27 ve Tirmizî, Hac, 13 kaynağıyla aktarır.

Telbiyenin hükmü

Hanefî mezhebine göre ihramın iki farzı vardır: niyet etmek ve telbiye getirmek. Hac İlmihali'ne göre telbiye dil ile söylenmelidir, kalpten geçirmek yeterli değildir. Telbiye getirilmeden mikat sınırı geçilirse Hanefî mezhebine göre ihrama girilmiş olmaz; mikat, ihrama girmeden geçilmemesi gereken sınır noktasıdır.

Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığında dipnot olarak “Telbiye’nin Arapça olarak okunması ihramın farzlarındandır.” notu yer alır. İhrama girdikten sonra telbiyeyi zaman zaman tekrarlamak sünnettir. Hac İlmihali, telbiyenin yüksek sesle getirilmesinin sünnet olduğunu ve Hz. Peygamber'in “Cebrail bana geldi ve ashabıma tehlil ve telbiyeyi yüksek sesle söylemelerini emretmemi bildirdi” buyurduğunu Tirmizî, Hac, 15 kaynağıyla aktarır.

Telbiye nasıl söylenir? Diyanet'e göre telbiyeyi her söyleyişte üç defa tekrarlamak, ardından tekbir, tehlil ve salavat getirmek müstehaptır. Hac Sözlüğü buna “Cenâb-ı Hakk'a niyâzda bulunmak” adımını da ekler. Telbiye ayakta, otururken, yürürken, araçta, her hâlde söylenebilir.

Hac Sözlüğü'nde küçük ama pratik bir not daha vardır: “Telbiye esnasında verilen selâmı almak câiz; selâm vermek ise mekruhtur.” Yani telbiye getiren birine selam vermek yerine onun bitirmesini beklemek, adaba daha uygundur.

Telbiye, umreye niyet edildiği anda başlar ve umre tavafına başlarken sona erer; hacda ise bayramın birinci günü Akabe cemresine ilk taş atılınca biter. Bu iki sınır Diyanet'in Hac Sözlüğü'nde açıkça yazılıdır: telbiye “umrede ise umre tavafına başlamakla son bulur, daha sonra yapılmaz.”

Başlangıç. İhrama girecek kişinin kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı kılması sünnettir; ilk rekâtta Kâfirûn, ikinci rekâtta İhlâs sûresini okumak faziletlidir (ihram namazının hükmü). Hac İlmihali'ne göre telbiyenin namazın hemen ardından getirilmesi evladır, fakat mikat sınırını geçmemek kaydıyla sonra da getirilebilir.

Diyanet'in Umre Yolcusu Rehberi, doğrudan Cidde'ye uçup Mekke'ye gidecek kafilelerin Türkiye'de havalimanında ihrama girdiğini, önce Medine'ye gidenlerin ise Mekke yolundaki Zü'l-Huleyfe (Âbâr-ı Ali) Mescidi'nde ihrama girdiğini anlatır. Uçakla gidenlerin ihram zamanını mikat yerleri ve uçakta ihram yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Yolculuk boyunca. Hac İlmihali, ihramlı bulunulan süre içinde her fırsatta telbiye söylemeyi ihramın sünnetleri arasında sayar. Özellikle tepelere çıkarken, aşağı inerken, başka kafilelerle karşılaşınca, farz namazlardan sonra ve bulunulan konumda değişiklik oldukça telbiye getirmek müstehaptır.

Bitiş: Kâbe görülünce mi, tavafa başlarken mi?

Diyanet'in iki yayını burada farklı bir an tarif eder. Umre Yolcusu Rehberi, umre yolcusunun “Beytullah’ı görünce telbiyeye son verir” dediği hâlde Hac İlmihali “Tavafa başlamadan önce telbiyeyi keser.” ifadesini kullanır. İkisinin ortak noktası, telbiyenin tavafın içine taşınmamasıdır; Kâbe'yi gördüğünüz anda bırakmak, Diyanet rehberinin tarif ettiği uygulamadır.

Mekke'de bulunan biri yeniden umre yapmak isterse Harem sınırı dışına, yani Hill bölgesine çıkıp oradan ihrama girer; bu konuda en çok bilinen yer Ten'îm'dir (Kurul fetvası). Hill, Harem bölgesi ile mikat sınırları arasında kalan yerlerin adıdır. Bu yeni ihramda niyet ve telbiye yeniden yapılır; Cirane Mescidi de umre programlarında bu amaçla ziyaret edilen yerlerden biridir.

Hacda telbiyenin süresi ve diğer farklar için hac ve umre farkı yazımıza bakabilirsiniz.

Harem bölgesine girerken ve Mescid-i Haram'ın kapısından geçerken okunmak üzere Diyanet yayınlarında birer kısa dua yer alır; ikisi de hükmü belirtilmemiş, önerilen dualardır. Yolda ise telbiye, tekbir, tehlil ve salavat getirmeye devam edilir.

Harem bölgesi, Mekke ve çevresinde bitkilerin koparılmaması ve hayvanların avlanmaması için sınırları belirlenmiş bölgedir. Diyanet'in Hac Sözlüğü'ne göre bu bölgenin Mekke'ye en uzak sınırı Cidde istikametindeki Hudeybiye, en yakın sınırı Medine istikametindeki Ten'îm'dir.

Hac İlmihali ve Umre Yolcusu Rehberi, Mekke'ye yaklaşıp Harem bölgesine girildiğinde şu anlamdaki duanın okunmasını tarif eder:

Allah’ım! Burası senin haremindir, emin kıldığın yerdir. Beni cehenneme girmekten koru. Kullarını dirilttiğin gün beni azabından güvende kıl, beni dostlarından ve itaatkâr olanlardan eyle.

Hac İlmihali'ne göre Mekke'ye abdestli girmek sünnet, gündüz girmek müstehaptır. Otobüste bu sınırı fark etmeyebilirsiniz; dua zorunlu olmadığından sınırı kaçırmak bir eksiklik doğurmaz, aynı niyazı Mekke'ye vardığınızda da yapabilirsiniz.

Mescid-i Haram'ın kapısında. Hac İlmihali, otelden Harem'e giderken yolda tekbir, tehlil, telbiye ve salavat getirilmesini, Mescid-i Haram'a tevazu ve saygıyla girilmesini anlatır. Kapıdan girerken okunan duanın anlamı şöyledir:

Allah’ım! Rahmet kapılarını bana aç ve beni kovulmuş şeytandan koru.

Mescid-i Haram, Mekke'de ortasında Kâbe'nin bulunduğu camidir; Harem-i Şerif diye de anılır. Kapıların ve katların düzenini Mescid-i Haram rehberimizde ayrıca anlattık.

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre başka bir tavaf yapmak durumunda olmayanların Mescid-i Haram'a her gidişlerinde mescidi selamlamak için tahiyyetü'l-mescid tavafı yapmaları müstehaptır; umre tavafı yapan kişinin tavafı bunun yerine de geçer (tavaf çeşitleri fetvası).

Yayımlanan 14 günlük programımızda umre, üçüncü gün “umre yapmak üzere grup olarak toplanıp” yapılır. Kafileyle yürürken telbiyeyi birlikte tekrarlamak, kalabalıkta ritmi korumayı kolaylaştırır; sesin çevredekileri rahatsız etmeyecek düzeyde kalması yeter.

Kâbe'yi ilk gördüğünüzde Diyanet'in tarif ettiği sıra şudur: telbiyeye son verilir, üç defa tekbir ve tehlil getirilir, ardından ilgili dua ya da bildiğiniz başka dualar okunur. Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığındaki “Kâbe'yi Görünce Okunacak Dua”nın anlamı şöyledir:

Allah’ım! Kâbe’nin şanını, azametini izzetini ve heybetini artır. Hac ve umre yapma arzusu ile ona koşup gelenlerin de şanını, azametini izzetini ve iyiliğini artır. Allah’ım! Sen esenlik sahibisin, esenlik sendendir. Ey celâl ve ikram sâhibi! Sen münezzehsin, sen yücesin.

Hac İlmihali aynı anda okunmak üzere daha uzun bir metin verir; metin “Allah’ı noksan sıfatlardan tenzih ederim, Her türlü övgü Allah’a mahsustur…” diye başlar ve hemen ardından “Bildiği başka duaları da okuyabilir.” denir. Kitapçıkta bu duanın Türkçe harflerle okunuşu yer almaz; Arapça metni ve ses kaydı Diyanet'in dualar sayfasında bulunur.

Kâbe, Mescid-i Haram'ın ortasında, yaklaşık 13 metre yüksekliğinde, taştan yapılmış dört köşe binadır ve Beytullah diye de anılır. Kâbe'nin köşelerini ve tarihini Kâbe sayfamızda bulabilirsiniz.

Tekbir ve tehlil nasıl söylenir?

Diyanet'in Hac Sözlüğü, umre boyunca sık geçen bu iki zikrin okunuşunu ve anlamını şöyle verir. Tekbir:

Allâhü ekber, Allâhü ekber, Lâ ilâhe illallâhü vallâhü ekber, Allâhü ekber ve li’llâhi’l-hamd.

Anlamı: “Allâh büyüktür, Allâh büyüktür. Allâh'tan başka kulluk edilecek hiç bir ilâh yoktur. Allâh büyüktür, Allâh büyüktür. Hamd O'na mahsustur.”

Tehlil:

Lâ ilâhe illa’llâhü vahdehû lâ şerike leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr.

Anlamı: “Allah'tan başka kulluk edilecek hiçbir ilâh yoktur. Tektir, eşi ve ortağı yoktur. Mülk O'nun, hamd de O'nundur. O her şeye kadirdir.”

Salavat (salât-ü selâm), Hz. Peygamber için okunan ve Allah'ın rahmet ve selâmının onun üzerine olması dileğini ifade eden dualardır. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre en kısa şekliyle “Allahümme salli alâ Muhammed” ya da “Sallallahü aleyhi ve sellem” denir; belirli bir vakit ve sayı yoktur (salavat fetvası).

Kâbe'yi ilk görme anıyla ilgili halk arasında dolaşan fazilet anlatımlarına bu yazıda yer verilmedi; kaynağını Diyanet yayınlarında doğrulayamadığımız rivayetleri aktarmıyoruz.

Tavafa, Hacerülesved hizasında niyet edip elleri kaldırarak “Bismillâhi Allâhu ekber” deyip Hacerülesved'i selamlayarak başlanır; bu selamlamaya istilam denir ve sünnettir. Tavaf, Hacerülesved hizasından başlanarak ve Kâbe sola alınarak Beytullah'ın etrafında yedi defa dönmektir; her bir dönüşe şavt denir.

Hacerülesved, Kâbe'nin doğu köşesinde bulunan, tavafa başlanacak yeri gösteren mübarek taştır. İstilam, Hacerülesved'i selamlamak demektir; Hac Sözlüğü'ne göre tavafa başlarken, her şavtı tamamlayıp hizasına gelindikçe ve sa'ye başlarken istilam sünnettir.

Tavaf niyeti. Umre Yolcusu Rehberi'nde umre tavafının niyeti şu anlamla verilir: “Allah’ım! Senin için umre tavafını yedi şavt olarak yapmak istiyorum. Onu benim için kolaylaştır ve kabul eyle.” Hac İlmihali'ne göre niyeti bu sözlerle dil ile ifade etmek müstehaptır; niyetin aslı kalben belirlemektir.

İstilam ve tekbir

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Hacerülesved'i istilam etmek ve imkân varsa öpmek, Hz. Peygamber'in ve sahabenin uygulamasıyla sabittir (Buhârî, Hac, 60; Müslim, Hac, 249-250). İstilam ederken tekbir getirmek de aynı gerekçeyle müstehap sayılmıştır (Buhârî, Hac, 62 [1613]) (Kurul fetvası).

Kurul fetvası kalabalık için şu ölçüyü koyar: öpme imkânı yoksa bu sünnet, uzaktan eller kaldırılıp “Bismillâhi Allāhü ekber” denilerek selamlamakla yerine gelmiş olur. İzdihamda Hacerülesved'i öpmek için başkalarına eziyet etmek caiz değildir ve “Hacer-i Esved’e dokunamamak hiçbir surette tavafta bir eksikliğe sebep olmaz.”

Hz. Ömer'in Hacerülesved'e hitaben söylediği söz de aynı fetvada aktarılır: “Allah’a andolsun ki senin zarar veya fayda vermeyen bir taş olduğunu biliyorum; eğer Resûlullah’ı (s.a.s.) seni istilâm ediyor görmeseydim ben de seni istilâm etmezdim.” (Buhârî, Hac, 57 [1605]; Müslim, Hac, 248-251 [1270]).

Rükn-i Yemânî, Kâbe'nin güney köşesidir. Hac İlmihali'ne göre Hacerülesved'i istilam sünnet, Rükn-i Yemânî'yi istilam ise müstehaptır; Rükn-i Yemânî öpülmez, Kâbe'nin diğer iki köşesi istilam edilmez.

Remel, erkeklerin, ardından sa'y yapılacak tavafların ilk üç şavtında kısa adımlarla, çalımlı ve süratli yürümesidir. Iztıba, ihramın üst parçası olan ridânın bir ucunu sağ koltuk altından geçirip sol omuz üzerine atarak sağ omzu açıkta bırakmaktır. İkisi de erkekler için sünnettir; tavaf alanında izdiham varsa remel yapılmaz, kadınlar ikisini de yapmaz.

Tavafta belirli bir dua okumak şart değildir; Hac İlmihali'ne göre tavaf sırasında istenen dua yapılabilir, Kur'an okunabilir, sessizce tekbir ve tehlil getirilebilir. İlmihal şunu da ekler: Hz. Peygamber'in okuduğu duaları okumak daha faziletlidir. Aşağıdaki dualar bu nedenle tavafta en sık okunanlardır, fakat hiçbiri tavafın farzı ya da vacibi değildir.

Her şavtın başında okunan dua

Umre Yolcusu Rehberi'ne göre tavafta her şavtın başlangıcında şu duayı okumak müstehaptır. Hac ve Umre Duaları kitapçığındaki okunuşu:

Bismillahi Allah-u Ekber!

Bunu şu anlamdaki niyaz izler: “Allah’ım! Sana iman ederek, kitabını tasdik ederek, sana verdiğim söze sadık kalarak ve Peygamberinin sünnetine uyarak işte buradayım.” Ardından gelen zikrin okunuşu:

Sübhanallahi ve’l-hamdülillahi ve lâ ilahe illallahu vallahu ekber ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billahi’l-aliyyi’l-azim.

Umre Yolcusu Rehberi'ndeki anlamı: “Allah, her türlü eksiklikten uzaktır. Hamd Allah’a mahsustur. Allah’tan başka hiçbir ilah yoktur. Allah büyüktür. Bütün güç ve kuvvet, şanı yüce olan Allah’a aittir.” Kitapçık bu bölümü Hz. Peygamber'e, ailesine ve ashabına salat ve selamla bağlar: “es-Salâtü ve’s-selâmü alâ seyyidina Muhammedin ve alâ âlihi ve sahbihi ecmaîn.”

Kâbe'nin kapısı hizasında. Hac İlmihali, kapının önünde ya da hizasında şu anlamdaki duayı verir: “Allah’ım! Bu ev senin evindir, bu harem senin haremindir, güvenlik senin güvenliğindir, burası, cehennem ateşinden sana sığınanların makamıdır.” Bu da okunması güzel, fakat bağlayıcı olmayan bir duadır.

Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında: Rabbenâ âtina

Hac İlmihali'ne göre Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında Bakara sûresinin 201. âyetindeki duayı okumak müstehaptır (Bakara 2/201). Diyanet kitapçığındaki okunuşu, âyete eklenen kısa yakarışla birlikte şöyledir:

Rabbenâ âtina fi’d-dünyâ haseneten ve fi’l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe’n-nâr. Ve edhılne’l-cennete mea’l-ebrâr. Ya Azîzü ya Gaffâr, ya Rabbe’l-âlemîn!

Kitapçıktaki anlamı: “Rabbimiz! Bize dünyada da âhirette de güzellikler ver. Bizi cehennem azabından koru. İyilerle birlikte bizi cennete koy. Ya Azîz, ya Gaffâr, ya Rabbe’l-âlemîn!” İlk cümle Kur'an âyetidir; “Ve edhılne'l-cennete” ile başlayan kısım ise kitapçıkta âyete eklenmiş duadır.

Remel sırasında. Hac İlmihali, remel esnasında şu anlamdaki duanın okunmasını müstehap sayar: “Allah’ım! Haccımı mebrur, zenbimi mağfur, sa’yimi meşkur eyle.” Kalabalık nedeniyle remel yapamıyorsanız duayı normal yürüyüşte de okuyabilirsiniz.

Kitapçıktaki yedi şavt duaları. Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığında tavafın yedi şavtının her biri için ayrı ve uzun bir dua bulunur. Kitapçığın girişi, bu duaların Kur'an, hadis kaynakları ve dua kitaplarından derlendiğini ve aynen okunmasının zorunlu olmadığını söyler. Bir şavtın duası bitmeden Hacerülesved hizasına gelirseniz yarıda bırakıp yeni şavta geçebilirsiniz.

Burada asıl dikkat edilmesi gereken sayıdır. Hac İlmihali'ne göre tavafın ilk dört şavtı farz, yediye tamamlanması vaciptir; kitapçığın sayfası değil, Hacerülesved hizasından kaç kez geçtiğiniz esas alınır. Şavt sayısında şüpheye düşerseniz kafile rehberinize danışın.

Tavafta dua sesli mi okunur?

Hac İlmihali tavafta tekbir ve tehlilin sessizce, Umre Yolcusu Rehberi ise “yüksek olmayan bir ses tonuyla” getirileceğini söyler. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre duanın alçak sesle ve yalvararak yapılması adaptır; fetva A'râf 7/55 âyetini ve Müslim, Zikir, 44 [2704] hadisini delil gösterir (Kurul fetvası).

Diyanet'in dua kitapçığı da duanın başkalarını rahatsız edecek şekilde yapılmamasına özen gösterilmesini ister. Grup hâlinde bir kişinin okuyup diğerlerinin tekrar etmesi de bu ölçüyle sınırlıdır.

Telbiye dışındaki umre duaları Türkçe okunabilir: Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Arapça telaffuzda güçlük çekenler okumak istedikleri duanın tercümesini okuyabilir. Telbiye ise ayrıdır; Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığına göre telbiyenin Arapça okunması ihramın farzlarındandır.

Bu ayrım pratikte şunu söyler: ihrama girmeden önce yalnız telbiyeyi Arapça ezberlemeniz gerekir. Tavafta, sa'yde, Mültezem'de ve Medine'de ise duaları Türkçe anlamlarıyla, hatta kendi cümlelerinizle yapabilirsiniz. Kurul fetvasının son cümlesi de bu yöndedir: en güzel yol, içinden geldiği gibi dua etmektir.

Arapça okuyamıyorsanız. Diyanet'in Hac ve Umre Eğitim Portalı'ndaki dualar sayfasında duaların Türkçe anlamı ve Arapça metni, birçoğunun da Arapça ve Türkçe ses kaydı bulunur. Telbiyeyi ses kaydını dinleyerek öğrenmek, okunuşu harf harf ezberlemekten kolaydır.

Okunuşunu bildiğiniz kısa zikirleri (tekbir, tehlil, “Bismillâhi Allâhu ekber”, Rabbenâ âtina) Arapça, uzun duaları Türkçe anlamıyla okumak da Diyanet'in tarif ettiği esnekliğin içindedir. Arapça okunuşu yanlış telaffuz etme kaygısı, dua etmenize engel olmamalıdır.

Hac İlmihali tavaf ve sa'yde Kur'an okunabileceğini açıkça belirtir. Ezberinizdeki sûreleri, kelime-i tevhidi, istiğfarı ve salavatı tekrar etmek, kitapçık okumaya göre kalabalıkta daha rahat sürdürülebilir.

Tavaf namazı ise bir namazdır ve diğer namazlar gibi kılınır; Diyanet'e göre bu namazın ilk rekâtında Fâtiha'dan sonra Kâfirûn, ikinci rekâtında İhlâs okunur. Namazdan sonra yapılan dua yine Türkçe olabilir.

Tavaf bitince imkân varsa Mültezem'de ve Hatîm'de dua edilir, ardından mümkünse Makam-ı İbrahim'in arkasında, değilse Mescid-i Haram'ın uygun bir yerinde iki rekât tavaf namazı kılınır ve dua edilir. Hac İlmihali sırayı şöyle verir: namazdan sonra dua edilir, peşinden zemzem içilir ve Hacerülesved istilam edilir.

Mültezem ve Hatîm'de dua

Mültezem, Kâbe'nin kuzeydoğu duvarında Hacerülesved köşesi ile Kâbe kapısı arasında kalan kısımdır. Hatîm, Kâbe'nin kuzeybatı duvarının karşısındaki yarım daire şeklindeki alçak duvardır; bu duvarla Kâbe arasındaki boşluğa Hıcr denir ve Hac Sözlüğü'ne göre burada namaz kılınır, dua edilir.

Diyanet'in kitapçığındaki Mültezem duasının anlamı şöyle başlar: “Ey Beyt-i Atik’in Rabbi Allah’ım! Bizi, babalarımızı, annelerimizi, kardeşlerimizi, çocuklarımızı ve Müslüman kardeşlerimizi cehennem ateşinden azat eyle.” Diyanet'in portalı bu duanın başına “Bu duanın Mültezem’de okunması zorunlu değildir.” notunu düşer.

Hac İlmihali, Mültezem'e yaslanarak dua etmenin “günümüzde izdiham nedeniyle pek mümkün olmamaktadır” diye not eder. Mültezem'e ulaşamıyorsanız aynı duayı tavaf alanının uygun bir yerinden Kâbe'ye dönerek yapabilirsiniz.

Makam-ı İbrahim'de tavaf namazı

Makam-ı İbrahim, Hz. İbrahim'in Kâbe'yi inşa ederken iskele olarak kullandığı ya da insanları hacca davet ederken üzerine çıktığı taşın bulunduğu yerdir; taş bugün cam bir muhafaza içindedir. Bakara sûresinin 125. âyetinde, Diyanet portalındaki meal ile, “Siz de İbrâhim’in makamından kendinize namaz kılacak bir yer edinin.” buyrulur (Bakara 2/125).

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre her tavaftan sonra iki rekât tavaf namazı kılmak Hanefî ve Mâlikîlere göre vacip, Şâfiî ve Hanbelîlere göre sünnettir (Kurul fetvası). Hac İlmihali, Hanefî görüşüne göre bu namazı kılmayan kişinin günahkâr olacağını, ancak müstakil bir vacip olduğu için terkinden dolayı dem gerekmeyeceğini belirtir.

Namazın yeri konusunda Kurul'un ölçüsü nettir: Makam-ı İbrahim'de kılınması efdaldir, fakat tavaf edenlere eziyet vermemek için Mescid-i Haram'ın içinde uygun bir yerde kılınması da mümkündür; buna da imkân yoksa mescidin dışında kılınabilir (tavaf namazı nerede kılınır?). Makam-ı İbrahim hakkında daha fazlası Makam-ı İbrahim sayfamızda.

Iztıba yaptıysanız tavaf bitince omzunuzu örtün; Hac İlmihali tavaf namazını omuz açıkken kılmanın mekruh olduğunu söyler.

Umre Yolcusu Rehberi, tavaf namazından sonra şu anlamdaki duanın okunmasını müstehap sayar:

Allah’ım burası senin beldendir. Şu da Mescid-i Haram ve saygın evindir. Ben senin kulunum, senin kulların olan anne babanın evladıyım. Buraya senin rızanı kazanmak için geldim. Sen de bunu bana lütfettin. Beni bağışla ve bana merhamet et. Şüphesiz sen her şeye gücü yetensin.

Hac ve Umre Duaları kitapçığında bu an için çok daha uzun bir dua yer alır; “Allah’ım! Bütün hamdler Sanadır.” diye başlar ve “Ey kalpleri çeviren Allah’ım! Kalbimi dinin üzerinde sabit kıl.” diye biter. Kısa olanı okumak da, kendi dualarınızı eklemek de serbesttir.

Zemzem içerken e'ûzü besmele çekilir ve “Allahümme innî es’elüke ilmen nâfiân, ve rızkan vâsian, ve şifâen min külli dâin ve sekam” diye dua edilir. Okunuş Diyanet'in Hac Sözlüğü'nden, e'ûzü besmele çekilmesi Hac İlmihali'nden alınmıştır.

Allahümme innî es’elüke ilmen nâfiân, ve rızkan vâsian, ve şifâen min külli dâin ve sekam.

Hac Sözlüğü'ndeki anlamı: “Allah’ım! Senden faydalı ilim, bol rızık ve her türlü dert için şifâ niyâz ediyorum.” Hac ve Umre Duaları kitapçığı aynı duayı “Allah’ım! Bana fayda veren bir ilim, geniş ve bereketli bir rızık, her çeşit dert ve hastalıktan tam bir şifa lütfet.” diye çevirir.

Zemzem, Kâbe'nin doğusunda, Allah'ın Hz. Hacer ile oğlu Hz. İsmail'e ihsan ettiği suyun adıdır. Hac İlmihali, tavaftan sonra zemzem içmeyi tavafın sünnetleri arasında sayar ve Hz. Peygamber'in zemzemin hangi maksatla içilirse o maksat için olduğunu bildirdiğini İbn Mâce, Menâsik, 78 kaynağıyla aktarır.

Zemzem nasıl içilir?

Hac İlmihali'ne göre mümkünse zemzem ile abdest alınabilir, fakat zemzem istinca ve necaset temizliğinde kullanılmaz. Hac Sözlüğü, zemzemin niyet edilerek içilmesini tavsiye eder; niyetiniz bir sağlık dileği, bir ilim ya da ailenizin bir ihtiyacı olabilir.

Umre Yolcusu Rehberi'ne göre zemzem bugün Kâbe'nin 20 metre kadar doğusunda, tavaf alanının altındaki kuyudan çıkar. Tavaf alanını genişletmek için 2003 yılında kuyuya iniş yeri kapatılmış, bunun yerine tavaf alanının çevresindeki zemzem içme yerleri çoğaltılmıştır.

Zemzem ile sa'y arasındaki bağ. Umre Yolcusu Rehberi, zemzemin hikâyesini sa'yin kaynağıyla birlikte anlatır. Hz. İbrahim, eşi Hacer'i ve oğlu İsmail'i Kâbe'nin bulunduğu vadiye bırakır; suyu biten Hz. Hacer, su bulmak için Safa ve Merve tepeleri arasında gidip gelir. Bu arayış, Kâbe'nin yanı başında zemzemin çıkmasıyla sona erer.

Bu yüzden zemzemden sonra Safa'ya yürürken, birkaç dakika önce içtiğiniz suyun hikâyesini tekrarlamaya gittiğinizi bilmek, sa'yde okuyacağınız dualara da bir anlam katar.

Safa'ya yaklaşırken Bakara sûresinin 158. âyeti okunur ve sa'ye niyet edilir; ardından Safa'ya Kâbe görünecek kadar çıkılıp Kâbe'ye dönülür, tekbir, tehlil ve salavat getirilir, eller kaldırılarak dua edilir. Hac İlmihali, Safa ve Merve üzerinde Kâbe'ye yönelip tekbir, tehlil, salavat getirmeyi ve dua etmeyi sa'yin sünnetleri arasında sayar.

Sa'y, hac ya da umre için yapılan bir tavaftan sonra Safa ile Merve tepeleri arasında Safa'dan başlayarak dört kez gidip üç kez gelmektir. Umrenin sa'yi vaciptir; ilk dört şavtı rükün, yediye tamamlanması vaciptir. Safa'dan Merve'ye her gidiş ve Merve'den Safa'ya her dönüş bir şavt sayılır.

Safa'ya yaklaşırken okunan âyet

Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığındaki okunuşu:

İnnes-safâ vel-mervete min şe‘âirillâh femen hacce’l-beyte evi‘temera felâ cunâha ‘aleyhi en yettavvefe bihimâ vemen tetavve‘a hayran fe-innallâhe şâkirun ‘alîm.

Diyanet portalındaki meali: “Safâ ile Merve Allah’ın nişânelerindendir; dolayısıyla hac veya umre yaparak Beytullah’ı ziyaret eden bir kimsenin bu yerleri tavaf etmesinde kendisi için bir günah yoktur. Kim gönüllü bir iyilik yaparsa bilsin ki Allah iyiliği mükâfatıyla karşılayan ve çok iyi bilendir.” (Bakara 2/158)

Hac İlmihali, Hz. Peygamber'in bu âyete işaretle “Sa’ye, Allah’ın ayette ilk önce zikrettiği Safa’dan başlıyoruz” buyurarak sa'ye Safa'dan başladığını aktarır. Sa'ye Safa'dan başlanmazsa ilk şavt geçerli olmaz.

Sa'y niyeti. Umre Yolcusu Rehberi'ndeki niyetin anlamı: “Allah’ım! Senin rızan için Safa ile Merve arasında yedi şavt olarak umrenin sa’yini yapmak istiyorum. Onu bana kolaylaştır ve kabul buyur.”

Safa üzerinde tekbir ve tehlil. Diyanet kitapçığının sa'y bölümü şu tekbir ve tehlille açılır:

Allah-u Ekber, Allah-u Ekber, lâ ilâhe illallâhu vallâhu Ekber, Allah-u Ekber ve lillâhi’l-hamd.

Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamd, yuhyî ve yumît, biyedihi’l-hayr, ve hüve alâ külli şey’in kadîr.

Hac İlmihali'ne göre Safa ve Merve'ye Kâbe'yi görebilecek kadar çıkmak sünnet, en üst kısımlara tırmanmaya çalışmak ise mekruhtur. İlmihal'e göre iki tepe bugün Mescid-i Haram'ın duvarıyla bitişiktir ve Kâbe her noktadan görünmeyebilir; Umre Yolcusu Rehberi'nin ifadesiyle umre yolcusu Safa'da “yönünü Kâbe’ye döner.”

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Hanefî ve Şâfiî mezheplerinde sa'yin tavafın ardından ara vermeden yapılması sünnettir; namaz kılmak ya da abdest tazelemek bu sürekliliği bozmaz (Kurul fetvası). Hac İlmihali sa'yi abdestli yapmayı da sünnetler arasında sayar.

Sa'y boyunca belirli bir dua okumak şart değildir; Hac İlmihali'ne göre sa'y sırasında tekbir, tehlil ve dua ile meşgul olmak sünnettir, Kur'an da okunabilir. Her Safa ve Merve varışında Kâbe'ye dönülüp tekbir ve tehlil getirilir, eller kaldırılarak dua edilir.

Hervele, sa'yin her şavtında Safa ile Merve arasındaki vadi tabanına inildiğinde, yeşil ışıkla işaretli sütunlar arasında erkeklerin süratli, çalımlı ve canlı yürümesidir. Diyanet'in Hac Sözlüğü'ne göre erkekler için sünnettir; kadınlar hervele yapmaz.

İncelediğimiz Diyanet yayınlarında iki yeşil ışık arasına mahsus bir dua metni yer almaz. Bu bölümde de diğer kısımlarda olduğu gibi tekbir, tehlil, dua ya da Kur'an ile meşgul olabilirsiniz.

Hac ve Umre Duaları kitapçığında sa'yin yedi şavtı için de ayrı dualar vardır; her biri tekbir ve tehlil içerir ve Bakara 2/158 ile biter. Tavaf dualarında olduğu gibi bunları aynen okumak zorunlu değildir. Sa'y mesafesi uzun olduğundan kitapçıktan okumak tavafa göre daha rahattır, fakat yürürken önünüze bakmayı ihmal etmeyin.

Merve'de sa'yi bitirince okunan dua

Kitapçıktaki “Sa’y’den Sonra Merve’de Okunacak Dua” tekbirle başlar ve şu anlamdaki cümlelerle sürer: “Allah’ım! Sen ‘Bana dua edin, duanıza icâbet edeyim’ buyurdun. Sen asla vaadinden dönmezsin. Allah’ım! Bana hidayeti nasip ettin. Bu nimeti benden geri alma. Müslüman olarak yaşamayı, Müslüman olarak ölmeyi bana nasip eyle.” Dua şu salavatla kapanır:

Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrahime ve alâ âli İbrahim. İnneke hamîdün mecîd. Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârektete alâ İbrahime ve alâ âli İbrahim. İnneke hamîdün mecîd.

Kitapçıktaki anlamı: “Allah’ım! Hz. İbrahim ve ailesine rahmet ettiğin gibi Efendimiz Hz. Muhammed ve ailesine de rahmet et. Sen övgüye layıksın, şanı yüce olansın. Hz. İbrahim ve ailesini mübarek kıldığın gibi Efendimiz Hz. Muhammed ve ailesini de mübarek kıl. Sen övgüye layıksın, şanı yüce olansın.” Din İşleri Yüksek Kurulu bu salavatın Hz. Peygamber'den öğretildiğini Buhârî, Ehâdîsü'l-Enbiyâ, 10 [3370] ve Müslim, Salât, 65-66 [405-406] kaynağıyla aktarır.

Sa'yden sonra. Sa'y tamamlanınca saçlar tıraş edilir ya da kısaltılır ve umre böylece tamamlanır; kadınlar için saçın ucundan bir parmak boğumu kadar kesmek yeterlidir. Sa'yi tekerlekli sandalyeyle yapmak zorunda kalanlar için Hac İlmihali'nin ölçüsü şudur: gücü yeten kişinin sa'yi yürüyerek yapması vaciptir, hasta ve yürüyemeyecek kadar yaşlı olanlar tekerlekli sandalye kullanabilir. Ayrıntıları yaşlılar ve engelliler için umre yazımızda bulabilirsiniz.

Kadınlar telbiyeyi, tekbiri, tehlili, salavatı ve duaları erkeklerle aynı sözlerle okur, ancak seslerini yükseltmez. Umre Yolcusu Rehberi bunu kadınlarla ilgili özel durumların başında sayar: “Kadınlar telbiye, tekbir, tehlil, salavat okurken ve dua ederken erkeklerin yaptığı gibi seslerini yükseltmezler.”

Hac Sözlüğü de telbiyenin yüksek sesle söyleneceğini belirttikten hemen sonra “hanımlar, gerek telbiye gerek diğer duâ ve zikirlerde seslerini yükseltemezler” der. Kadınlar remel, ıztıba ve hervele de yapmaz; Hac İlmihali kadınların mümkün olduğunca tenha yerden tavaf etmeye çalışmasını önerir.

Âdetli iken ihram, telbiye ve dua

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre âdetli veya lohusa olmak ihrama girmeye engel değildir; bu durumdaki kadın mikat sınırlarını geçmeden ihram namazı kılmaksızın niyet ve telbiye ile ihrama girer. Umre Yolcusu Rehberi'ne göre âdetli kadın tavafı özel hâli bittikten sonra yapar, o zamana kadar ihram yasakları devam eder.

Kurul'a göre kadınlar âdet ya da lohusalık hâlinde dua edebilir, zikir ve dua anlamı taşıyan âyetleri okuyabilir; kelime-i şehadet, kelime-i tevhid, istiğfar ve salavat getirebilir (Kurul fetvası). Kur'an okuma konusunda ise Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre âdetli kadın Kur'an okuyamaz; fakat Hanefî ve Şâfiîler dua anlamı içeren âyetlerin dua ve zikir kastıyla okunabileceğini söyler (Kurul fetvası).

Bu, Rabbenâ âtina gibi Kur'an'daki bir duanın âdetli iken dua niyetiyle okunabileceği anlamına gelir. Umre Yolcusu Rehberi, tavafı yaptıktan sonra âdet gören kadının sa'yi bu hâlde yapabileceğini de belirtir.

Kalabalıkta. Umre Yolcusu Rehberi, kadınların izdiham olan yerlerde mümkün olduğu kadar kalabalığın arasına girmemeye özen göstermesini ve namazda kadınlara ayrılan bölümde ibadet etmesini ister. Hacerülesved'i öpmek için sıkışık bir kalabalığa girmek gerekmez; uzaktan istilam aynı sünneti yerine getirir.

Umre nedir rehberimizde belirtildiği gibi umre ibadeti, Fazilet Turizm rehberliğinde erkek hocalarımız ve hoca hanım görevlilerimizin nezaretinde yapılır. Kadınlara özgü diğer konuları kadınlar için umre rehberimizde ele aldık.

Medine görüldüğünde salavat artırılır ve dua edilir; Mescid-i Nebevî'ye girerken “Bismillah ve’s-salâtü ve’s-selâmü alâ Resûlillah” denilerek Allah'tan lütuf istenir. Medine ziyareti umrenin parçası değildir, fakat umre programlarında genellikle yer aldığı için Diyanet'in kitapçığında Medine dualarına ayrı bir bölüm ayrılmıştır.

Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığına göre “Medine-i Münevvere görülünce salatüselam artırılır.” Yapılabilecek dualardan birinin anlamı şöyledir:

Allah’ım bana, rahmet kapılarını aç. Veli ve muttaki kullarını nimetlendirdiklerinle beni de nimetlendir. Beni bağışla ve bana merhamet et. Ey kendisinden istekte bulunulanların en hayırlısı olan Allah’ım!

Hac İlmihali, Medine'ye girerken mümkünse gusül ya da abdest alınmasını, temiz elbise giyilmesini ve güzel koku sürünülmesini tarif eder.

Mescid-i Nebevî'ye girerken

Mescid-i Nebevî, Medine'de Hz. Peygamber'in inşa ettiği ve kabrinin içinde bulunduğu camidir. Diyanet kitapçığındaki giriş duası:

Bismillah ve’s-salâtü ve’s-selâmü alâ Resûlillah.

Ardından şu anlamdaki dua gelir: “Allah’ım! Bana lütfundan ve nimetlerinden bahşetmeni istiyorum. Allah’ım! Rahmetinden kovulmuş olan şeytanın şerrinden sana sığınıyorum.” Hac İlmihali'ne göre mescide sağ adımla, tevazu ve saygıyla girilir; kerahet vakti değilse iki rekât tahiyyetü'l-mescid namazı kılınır.

Ravza'da namaz ve dua

Ravza-i Mutahhara, Mescid-i Nebevî'de Hz. Peygamber'in kabri ile minberi arasında kalan bölümdür. Din İşleri Yüksek Kurulu, Hz. Peygamber'in “Evimle minberimin arası, cennet bahçelerinden bir bahçedir ve minberim havzımın üzerindedir.” buyurduğunu Buhârî ve Müslim kaynağıyla aktarır (Buhârî, Fadlu’s-salâti fî Mescidi Mekke ve’l-Medîne, 5 [1196]; Müslim, Hac, 502 [1391]).

Aynı fetvaya göre Mescid-i Nebevî'de kılınan bir namaz, Mescid-i Haram hariç diğer mescitlerde kılınan bin namazdan daha faziletlidir ve bu fazilet mescidin tamamına şamildir (Buhârî, Fazlü’s-salât, 1 [1190]; Müslim, Hac, 505-506 [1394]). Kurul şunu da açıkça yazar: Ravza'da namaz kılmak ve kabri ziyaret etmek umrenin farzı, vacibi ya da sünneti değildir; bunları yapamadan Medine'den ayrılanların umresinde eksiklik olmaz (Kurul fetvası).

Ravza'ya giriş, Suudi makamlarının belirlediği düzenlemelere tabidir ve değişebilir. Güncel giriş usulünü Ravza ziyareti ve randevu yazımızda, mescidin bölümlerini Mescid-i Nebevî rehberimizde ele aldık. Son kontrol: 09.11.2026.

Kırk vakit namaz şart mı?

Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre Mescid-i Nebevî'de kırk vakit namaz kılmak “haccın ne farzı ne vâcibi ne de sünnetidir.” Bu kanaatin dayandığı rivayetin sıhhati hadis âlimlerince tartışmalı bulunmuştur. Kurul'un tavsiyesi, Medine'de kalınan süre içinde sayı hesabı yapmaksızın namazları mümkün olduğunca Mescid-i Nebevî'de cemaatle kılmaktır (Kurul fetvası).

Mescid-i Nebevî'nin genel görünümünü Mescid-i Nebevî kuşbakışı sayfamızda görebilirsiniz.

Kabr-i şerifin yakınına gelinir, yüz kabre dönük durulur ve “es-Salâtü ve’s-selâmü aleyke yâ Resûlallah” diye başlayan selam verilir; ardından Hz. Ebû Bekir'e ve Hz. Ömer'e selam verilir, sonra uygun bir yere çekilip dua edilir. Hac İlmihali'ne göre Hz. Peygamber'in kabrini ziyaret etmek menduptur ve âlimler bunu en faziletli menduplardan biri saymıştır.

Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığındaki okunuşun ilk kısmı:

es-Salâtü ve’s-selâmü aleyke yâ Resûlallah! es-Salâtü ve’s-selâmü aleyke yâ Habîballah! es-Salâtü ve’s-selâmü aleyke yâ Rahmeten li’l-âlemîn! es-Salâtü ve’s-selâmü aleyke yâ Seyyide’l-Mürselîn! es-Salâtü ve’s-selâmü aleyke yâ Hâtemen-nebiyyîn!

es-Salâtü ve’s-selâmü aleyke eyyûhe’n-Nebiyyû ve Rahmetûllâhi ve Berekâtuh. es-Salâtü ve’s-selâmü aleyke ve alâ âlike ve ashâbike ve Ehl-i Beytike ve ale’n-Nebiyyîne ve sâiri’s-sâlihîn.

Kitapçıktaki anlamından bir bölüm: “Salât ve selam, rahmet ve bereket sana olsun ey âlemlere rahmet olarak gönderilen, nebiler nebisi son peygamber. Salât ve selam, rahmet ve bereket sana, âline, ashabına, Ehl-i Beyt’ine olsun yâ Habîballah!” Selam, kelime-i şehadetle sürer:

Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühû ve resûlüh.

Anlamı: “Şehadet ederim ki Allah’tan başka ilah yoktur ve Muhammed O’nun kulu ve elçisidir.” Hac İlmihali, size emanet edilen selamların “Ya Resulellah! Filanca kişinin sana selamı var…” diye iletilebileceğini de yazar.

Kitapçığa göre ziyaretçi bir miktar ilerleyip önce Hz. Ebû Bekir'in, ardından Hz. Ömer'in kabri hizasında durur. Hz. Ebû Bekir'e verilen selamın anlamı “Ey Ebu Bekri’s-Sıddık, Allah’ın selamı üzerine olsun!” diye, Hz. Ömer'e verilenin anlamı “Ey Müminlerin emiri Ömer el-Fâruk! Allah’ın selamı üzerine olsun!” diye başlar.

Ziyaret adabı

Hac İlmihali, kabr-i şerifin yanında yüksek sesle konuşulmamasını, kabre fazla yaklaşılmamasını, duvarlarına el ve yüz sürülmemesini, sırt ya da göğüsle yaslanılmamasını ve etrafında tavaf edilmemesini ister; “Bu tür davranışlar bidattir.” İlmihal bu makamın, Allah'ın sahabeyi “Ey iman edenler! Seslerinizi Peygamber’in sesinin üstüne yükseltmeyin” diye uyardığı makam olduğunu hatırlatır (Hucurât 49/2).

Cennetü'l-Bakî ziyaretinde okunan dua

Cennetü'l-Bakî, Mescid-i Nebevî'nin yakınındaki ve yerini Hz. Peygamber'in belirlediği mezarlıktır. Diyanet kitapçığındaki kabristan ziyareti duasının anlamı şöyle başlar: “Selam size, ey mü’minler yurdunun sakinleri. Siz bizden önce gelip geçtiniz. İnşallah biz de size katılacağız.” Bakî'de kimlerin medfun olduğunu Cennetü'l-Bakî sayfamızda bulabilirsiniz.

Medine'den ayrılırken. Kitapçığa göre Mescid-i Nebevî'den ayrılırken iki rekât namaz kılıp bolca dua etmek ve salavat getirmek güzel olur. Ayrılış duasından bir cümle: “Allah’ım! Resûlünün harem-i şerifi olan Medine-i Münevvere ziyaretimi son ziyaretim kılma.”

Umre dualarında en sık yapılan hata, önerilen bir duayı farz gibi görüp okuyamadığında ibadetinin eksik kaldığını düşünmektir. Tersi de görülür: telbiye gibi gerçekten hükmü olan bir sözü hafife almak. Aşağıdaki tablo, sık duyulan yanlışları Diyanet'in açıklamasıyla karşılaştırır.

Kitapçığa takılmak. Kalabalık bir tavafta gözü kitapçıkta yürümek hem sizi hem çevrenizdekileri zorlar. Diyanet'in kendi kitapçığı bile girişte en güzel yolun içinden geldiği gibi dua etmek olduğunu söyler. Kitapçığı tavafta değil, tavaftan önceki ve sonraki sakin dakikalarda okumak daha verimlidir.

Sırayı karıştırmak. Bazı umre yolcuları telbiyeyi tavaf boyunca sürdürür ya da Safa'da okunacak âyeti tavafta okur. Telbiye tavafa başlarken biter; Bakara 2/158 ise Safa'ya yaklaşırken okunur. Yukarıdaki özet tablo, sırayı karıştırmamak için yanınıza alabileceğiniz kısa bir rehberdir.

Selam ve sohbet. Hac Sözlüğü'ne göre telbiye getiren birine selam vermek mekruhtur. Umre Yolcusu Rehberi de tavafın mümkün olduğunca huşu içinde yapılmasını, dünyevi konuşmalara yer verilmemesini ister. Telefonla görüntülü görüşme, yüksek sesli sohbet ya da fotoğraf için durmak, hem sizin hem başkalarının duasını böler.

Kaynaksız fazilet anlatımları. Sosyal medyada belirli bir duanın belirli bir yerde mutlaka kabul edileceğine dair kaynaksız anlatımlar dolaşır. Diyanet'in Din İşleri Yüksek Kurulu, haccın faziletini anlatan hadisleri bile büyük günahlardan uzak kalma, kul hakkını ödeme ve tövbe şartlarıyla birlikte değerlendirir (Kurul fetvası). Kurul aynı fetvada “Hacılar ve umre yapanlar Allah’ın (evinin) ziyaretçileridir. Kendisine dua ederlerse dualarına icabet eder, O’ndan bağışlanma dilerlerse onları bağışlar.” hadisini İbn Mâce, Menâsik, 5 [2892] kaynağıyla aktarır.

Yola çıkmadan önce telbiyeyi ezberlemek, tekbir, tehlil ve Rabbenâ âtina gibi kısa zikirleri öğrenmek ve kişisel dua listenizi hazırlamak, tavaf ve sa'yde kitapçığa bağımlı kalmadan dua etmenizi sağlar. Hazırlık için birkaç haftalık kısa tekrarlar yeterlidir.

1. Telbiyeyi Diyanet portalındaki Arapça ses kaydını dinleyerek ezberleyin; ihrama girdiğiniz anda ihtiyaç duyacağınız tek zorunlu metin budur.
2. Kısa zikirleri öğrenin: tekbir, tehlil, “Bismillâhi Allâhu ekber”, Rabbenâ âtina ve zemzem duası.
3. Diyanet'in Hac ve Umre Duaları kitapçığını indirin ya da yazdırın; uzun dualar için Türkçe anlamlarını işaretleyin.
4. Kişisel dua listenizi yazın. Diyanet'in kitapçığı kendimiz, anne-babamız, ailemiz, geçmişlerimiz, şehit ve gazilerimiz, milletimiz, ülkemiz, İslam âlemi ve bütün insanlık için dua edilmesini hatırlatır.
5. Sorularınızı yola çıkmadan sorun: seminerde, kafile rehberinize ya da 190 Diyanet Fetva Hattı'na.

Ezberlenecek kısa sözler

• Telbiye: “Lebbeyk, Allâhümme lebbeyk…”
• İstilamda: “Bismillâhi Allâhu ekber”
• Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında: “Rabbenâ âtina fi’d-dünyâ haseneten…”
• Safa'ya yaklaşırken: “İnnes-safâ vel-mervete min şe‘âirillâh…”
• Zemzemde: “Allahümme innî es’elüke ilmen nâfiân…”

Fazilet Turizm programlarında dua hazırlığına yardımcı olanlar

14 günlük umre programımızın fiyata dahil hizmetleri arasında “Fazilet Turizm umre rehber kitabı”, “Tavaf çantası ve Yasin-i Şerif kitabı” ve “Gidiş tarihinden önce umre semineri” yer alır. Seminer, telbiyeyi ve kısa zikirleri yola çıkmadan bir kez daha tekrar etmek için uygun bir fırsattır.

Aynı programın yayımlanan akışında toplu tavaflar, isteyenler için tekrar umre imkânı ve Cirane umresi bulunur. Her yeni umrede niyet ve telbiye yeniden yapılır; ilk umrede öğrendiğiniz sözleri sonraki umrelerde daha rahat tekrar edersiniz. Diğer programlarımızın kapsamını umre turları sayfamızda görebilirsiniz.

İlk kez gidiyorsanız valizden pasaporta uzanan genel hazırlığı ilk kez umreye gidenler için hazırlık rehberimizde anlattık.

Dua metinleri, okunuşları, anlamları ve hükümler yalnız Diyanet İşleri Başkanlığı kaynaklarından aktarılmıştır. Son kontrol: 09.11.2026.

• Diyanet Hac ve Umre Eğitim Portalı: Dualar
• Diyanet Hac ve Umre Eğitim Portalı: Hac Sözlüğü
• Diyanet Hac ve Umre Eğitim Portalı: Ayet ve Hadisler
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac ve Umre Duaları, 2. baskı, Ankara 2026 (PDF)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Umre Yolcusu Rehberi, 8. baskı, Ankara 2025 (PDF)
• Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac İlmihali, 10. baskı, Ankara 2013 (PDF)
• Din İşleri Yüksek Kurulu, Hac ve Umre ile İlgili Fetvalar, 3. baskı, Ankara 2025 (PDF)
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Hac ve umre görevlerini yaparken belli duaları okumanın hükmü
• Din İşleri Yüksek Kurulu: İhram ne demektir?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: İhram namazının hükmü
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Hacer-i Esved'in selamlanması ve öpülmesi
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Tavaf nedir ve kaç çeşit tavaf vardır?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Tavaf namazı nerede kılınır?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Tavaf namazını kılmanın hükmü
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Tavaf ve sa'yi peş peşe yapmak şart mıdır?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Dua ve zikir sesli mi, sessiz mi yapılmalıdır?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Harem sınırları içindeki kişinin umre ihramı
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Salâtu selam nedir?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Kadınlar âdetli veya lohusa iken dua edebilirler mi?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Âdetli veya lohusa kadın Kur'an okuyabilir mi?
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Kabr-i saadeti ziyaret ve Ravza
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Mescid-i Nebevî'de kırk vakit namaz
• Din İşleri Yüksek Kurulu: Hac yapanın günahlarının affı
• Kur'an-ı Kerim, Bakara 2/125 (Diyanet Kur'an Portalı)
• Kur'an-ı Kerim, Bakara 2/158 (Diyanet Kur'an Portalı)
• Kur'an-ı Kerim, Bakara 2/201 (Diyanet Kur'an Portalı)
• Kur'an-ı Kerim, A'râf 7/55 (Diyanet Kur'an Portalı)